Zioła pomocne przy łagodnej depresji.
Takie i podobne komentarze można znaleźć na tysiącach stron internetowych poświęconych depresji. Jest to choroba, która dotyczy różnych grup wiekowych, różnych ras i obu płci, przy czym, 2-3 razy częściej dotyka to kobiet. Szacuje się, że do roku 2020 depresja może stanowić drugą pod względem przypadków, po chorobach krążeniowych, chorobę cywilizacyjną.
W dniu 23 lutego obchodzone jest święto Ogólnopolskiego Dnia Walki z Depresją. Powyższe pokazuje, że depresja staje się problemem społecznym i należy zwracać na nią baczniejszą uwagę. Według WHO, na różne odmiany depresji cierpi blisko miliard ludzi na świecie. W krajach rozwiniętych na różne rodzaje depresji zapada do 12% populacji.
Nastrój depresyjny jako stan emocjonalny występuje u wszystkich ludzi. Przyjęło się stwierdzenie, że każdy z nas chociaż raz miał mniej lub bardziej nasilony stan depresyjny. Jako jednostka chorobowa, depresja różni się zdecydowanie czasem trwania oraz wpływem na funkcjonowanie naszego organizmu.
Nie ma wyraźnej linii pomiędzy określeniem potocznym depresji a terminem medycznym. Należy też odróżnić przygnębienie, które może być reakcją organizmu, a depresją jako chorobą. Jak podaje Nowak, Przygnębienie dotyczy złego samopoczucie, tzw. „chandry” i trwa ono krótko w odróżnieniu od depresji, która utrzymywać może się tygodniami lub miesiącami. W depresji często występuje również poczucie choroby i dezorganizacja aktywności, objawy te zwykle nie występują przy stanach przygnębienia. Właściwa diagnoza jest bardzo istotna w późniejszym postępowaniu z pacjentem.
Depresję najczęściej dzieli się pod względem jej stopni:
- łagodną w której wyróżnia się subdepresje (zmęczenie, pogorszona jakość snu, gorszy apetyt) i depresję maskowaną w której może dominować jeden z objawów, brak jest wyraźnych innych zespołów psychopatologicznych;
- o średnim nasileniu – jest to depresja umiarkowana (zniechęcenie do życia, brak motywacji społecznych);
- o dużym nasileniu – depresja ciężka w której wyróżniamy depresję bez objawów psychosomatycznych (smutek, lęk, niepokój) lub z objawami psychotycznymi do obrazu powyższego dochodzą: urojenia winy, kary, zahamowanie ruchowe, może wystąpić stupor (osłupienie depresyjne) lub podniecenie ruchowe.
Głównym kierunkiem leczenia depresji jest działanie farmakologiczne. Jednak istnieje wśród pacjentów obawa przed uzależnieniem i skutkami działań niepożądanych leków przeciwdepresyjnych. Na świecie prowadzi się szereg badań, w tym klinicznych, nad poszukiwaniem naturalnych sposobów w walce z tą chorobą. Niestety fitoterapia nie ma w tym względzie wielu propozycji, które są udokumentowane. Badania kliniczne są co prawda randemizowane, ale wymagają jeszcze wielu prób mających na celu potwierdzenia mechanizmu ich działania.
Wśród substancji roślinnych mających zastosowanie w łagodnych stanach depresyjnych najczęściej stosowaną, wręcz sztandarową substancją jest dziurawiec zwyczajny Hypericum perforatum. Działanie głównych związków zawartych w dziurawcu: hiperozydu i hiperycyny, można porównać do działania przeciwdepresyjnego SSRI w leczeniu łagodnej depresji.
Zdania co do mechanizmu działania substancji chemicznych zawartych w dziurawcu są podzielone. W badaniach naukowych efekt przeciwdepresyjny hyperycyny uzyskano poprzez hamowanie aktywności MAO, zaś doświadczenia dotyczące działania hyperforyny wykazały efekt hamowania zwrotnego neuroprzekaźników: serotoniny, adrenaliny, noradrenaliny, GABA, oraz L-glutaminianu. Z tego też względu stosowane są ekstrakty z surowca. Należy jednak pamiętać, że efekt przeciwdepresyjny wykazują ekstrakty etanolowe lub olejowe zawierające oba związki chemiczne. Jak podaje Muszyńska i wsp. metaanaliza badań klinicznych wykazała wyższą skuteczność ekstraktów z dziurawca w porównaniu do placebo. Ich działanie było porównywalne z dostępnymi lekami antydepresyjnymi.
W badaniach przeprowadzonych wśród chorych z umiarkowaną depresją, którym podawano losowo imipraminę lub wyciąg z dziurawca, ten ostatni wykazywał przewagę nad placebo i skuteczność podobną do imipraminy.
Stosując, czy też polecając do stosowania przeciwdepresyjnego preparatów zawierających wyciągi z dziurawca należy pamiętać o możliwości wystąpienia interakcji, szczególnie przy stosowanie wysokich dawek. Ze względu na indukowanie izoenzymu CYP3A oraz p-glikoproteiny zastosowanie ekstraktów z dziurawca z innymi lekami jest znacznie ograniczone. Co jest szczególnie istotne w leczeniu depresji, ponieważ wykazują one interakcję z innymi lekami psychotropowymi: klomipraminą, citalopramem, alpazolamem, klozapiną, sertindolem, aripiprazolamem, zolpikolonem, diazepamem. Jak podaje Koszewska najczęstszymi objawami niepożądanymi przyjmowania preparatów z dziurawca są zaburzenia żołądkowo-jelitowe (8,5%), zawroty i bóle głowy (6,3%) oraz zmęczenie (4,6%), suchość w ustach, zaburzenia snu, kołatanie serca, uczucie słabości występowało w blisko 7,5% kuracji.
Zalecane dawkowanie dziurawca w tabletach to 3 razy dziennie po 300 mg. Standaryzowana dawka hiperycyny w ekstrakcie wynosi 0,3%, efekt powinien wystąpić po 10-14 dniach.
Niewiele osób wie, że oprócz dziurawca, w badaniach klinicznych właściwości przeciwdepresyjne wykazano w przypadku stosowania szafranu (Crocus sativus). Mechanizm jego działania przypisuje się między innymi krocynie, która działa hamująco na wychwyt zwrotny monoamin – noradrenaliny i dopaminy oraz safranalowi, który hamuje wychwyt zwrotny serotoniny. W badaniach klinicznych wśród pacjentów przyjmujących ekstrakt z szafranu przez 6 tygodni zaobserwowano zmniejszenie nasilenia objawów depresji w porównaniu z grupą przyjmującą placebo.
Dawki szafranu stosowane w badaniach klinicznych w przypadku depresji wynosiły 30mg dziennie przez 6-8 tygodni (kapsułki po 15 mg zawierały wyciąg standaryzowany o zawartości safranalu 0,3-0,35 mg.
W świecie naukowym wciąż trwają poszukiwania substancji o właściwościach przeciwdepresyjnych. Wstępne badania na zwierzętach prowadzone przez Kumara i wsp. metanolowego ekstraktu z Amaranthus spinosus wykazały działanie antydepresyjne podobne do escitalopramu i imipraminy.
Wśród substancji roślinnych, które mogą mieć potencjalne działanie przeciwdepresyjne są m.in. lawenda, ogórecznik lekarski, różeniec górski, rumianek oraz żeń-szeń, jednak brak jest dostatecznych dowodów potwierdzających ich skuteczność w badaniach klinicznych.
Niezależnie od terapii należ pamiętać, że substancje roślinne w porównaniu z lekami syntetycznymi, to mieszanina wielu substancji chemicznych, które mogą działać wielokierunkowo w naszym organizmie, dlatego istotne jest zasięgnięcie specjalistycznej porady lekarza lub farmaceuty przed podjęciem fitoterapii. Leczenie produktami leczniczymi ziołowymi powinno zatem być dalece przemyślane i odpowiednio skonsultowane, szczególnie dotyczy to przyjmowania preparatów zawierających ekstrakty z dziurawca.
Zapamiętaj!
|
http://psychiatria.mp.pl/choroby/69882,depresja
dr n farm. Tomasz Baj
Katedra i Zakład Farmakognozji
Uniwersytet Medyczny w Lublinie
Piśmiennictwo:
[1] Ashok Kumar, B.S i wsp. Antidepressant Activity of Methanolic Extract of Amaranthus Spinosus. Basic and Clinical Neuroscience 5.1, 11–17, 2014.. Print.
[2] Jarema M., Psychiatria w praktyce, Medical Education sp. z o.o., 2011.
[3] Koszewska I., Dziurawiec zwyczajny w depresji, Farmakoterapia w psychiatrii i neurologii, 1: 45-54, 2003.
[4] Muszyńska B i wsp. Surowce naturalne mające znaczenie w profilaktyce i wspomagające leczenie depresji, Psychiatr. Pol., 49(3): 435-53, 2015
[5] Pecenak J., Svestka J. Depresja, w: Psychiatria w praktyce, Jarem M. (Red.) Ofijc. Wyd. Medical Education sp. zz o o. 2011, 432 pp.
[6] Pużyński S. Depresje i zaburzenia afektywne. PZWL, 2008, 249pp.
[7] Szafrański T., Leki ziołowe w leczeniu depresji – aktualny stan wiedzy, Psychiatr. Pol., 48(1): 59-73, 2014
[8] Szafrański t., Psychiatria. Pismo dla praktyków, maj, 2013.
[9] www.m.poradnikzdrowie.pl
