09.2014 – „Kocimiętka – nie tylko dla kotów.”

wrzesień 2014, nr 97/75 online

 

 

   Kocimiętka jak sama nazwa sugeruje najczęściej, kojarzy nam się z naszymi małymi kotkami, które szczególnie upodobały sobie tę roślinę ze względu na jej zapach. Najczęściej preparaty zawierające ten surowiec spotkać możemy w sklepach zoologicznych. Nie wszyscy wiedzą, że substancja ta posiada również wielowiekową tradycję w zastosowaniu w wielu dolegliwościach u ludzi, głównie w leczeniu gorączki, lęku i dolegliwości żołądkowo-jelitowych.

 

   Kocimiętka właściwa – Nepeta cataria Linne (ang. Catnip, Catnep), należy do rodziny wargowych – Labiatae (=Lamiaceae). Naturalnie występuje w Południowej Europie oraz w Południowej i Wschodniej Azji. Jak podaje Bremness jej nazwa łacińska wywodzi się od rzymskiego miasta Nepetii, gdzie roślina jest uprawiana. Roślina bardziej znana jest pod nazwą kocimiętka, ponieważ jej zapach wywołuje euforyczne zachowanie kotów.

   Kocimiętka jest w Polsce uprawiana, rosnąć może praktycznie na każdym rodzaju gleby. Jest wieloletnią, zimotrwałą byliną osiągającą wysokość 45-90 cm. Lubi stanowiska słoneczne lub lekko zacienione.

   Surowiec może być stosowany w kuchni jako przyprawa do doprawiania sosów, zup i mięsa. Ziele i liście kocimiętki posiadają także właściwości lecznicze. Herba, Folium Nepetae catariae zbiera się przed lub w czasie kwitnienia. Do głównych grup związków biologicznie czynnych kocimiętki zaliczamy olejek eteryczny Oleum Nepetae (w ilości ok. 1%) w którym dominującym składnikiem jest m.in. nepetalakton i jego pochodne.
 
    W tradycyjnej fitoterapii z kocimiętki przygotowywana jest herbata, która stosowana jest jako środek uspokajający i ułatwiający zasypianie. Uspokajające działanie przypisywane jest nepetalaktonowi i składnikom pokrewnym. W badaniach przeprowadzonych na zwierzętach kwas nepetalowy i nepetalakton powodowały wydłużenie czasu snu. Kocimiętka poprawia trawienie, zwiększa wydzielanie potu i zmniejsza objawy biegunek. W medycynie ludowej herbata zalecana jest w leczeniu infekcji, bólu zębów i głowy, stresu, reumatyzmu, alergii i hemoroidów. Olejek eteryczny z kocimiętki stosowany w dużych ilościach powoduje u ludzi stany depresyjne ośrodkowego układu nerwowego.

   Jak podaje Różański z suchego surowca sporządzać można napar lub nalewkę. Napar – Infusum, w ilości 1-2 łyżki surowca na 1 szklankę wrzącej wody lub mleka, przyjmować należy 1-3 razy dziennie po 200 ml. Jako środek uspokajający i poprawiający sen – 1 szklanka naparu wodnego lub mlecznego 1-2 razy dziennie. Można podawać dzieciom, warto dodać miodu. Nalewka i intrakt (100 g surowca na 300 g alkoholu) – 5 ml 1-2 razy dziennie w mleku lub wodzie z miodem. Ze świeżego ziela można sporządzić intrakt oraz napar.

   Z innych zastosowań kocimiętki należy wymienić właściwości odpędzające owady i roztocza. Jest rośliną miododajną. Pomimo tego, że Nepeta cataria w lecznictwie nie jest bardzo popularną substancją, to może warto zwrócić uwagę na tę roślinę ze względu ja jej właściwości. Suszoną kocimiętkę można nabyć w sklepach zielarskich, gdzie jest polecana w leczeniu grypy i przeziębień. Uważana jest za środek działający silnie napotnie, skutecznie obniża gorączkę. Poza tym zalecana jest do stosowania w dolegliwościach żołądkowych i biegunce, a także jako surowiec o właściwościach uspokajających i relaksujących.

Piśmiennictwo:
Bremness L. Wielka księga ziół. Wiedza i życie, 1991.
Quave C.L. (ed). Medicinal Plant Monographs. 2013.
Różański H. Medycyna dawna i współczesna. www.rozanski.li, (dostęp online 22.09.2014)
Van Wyk B.E., Wink M. Rośliny lecznicze świata. MedPharm Polska, 2004.