07.2011 – „Pielęgnacja narządu słuchu.”

lipiec 2011, nr 59/37 online

PIELĘGNACJA NARZĄDU SŁUCHU

      Przed rozpoczęciem leczenia za pomocą środków farmakologicznych należy zawsze ustalić przyczynę bólu ucha – od tego bowiem zależy sposób dalszego postępowania. Nie w każdym przypadku wskazane jest leczenie za pomocą antybiotyków.

   Ze względu na to, że ból ucha może mieć różnorodne, często trudne do rozpoznania dla osoby nie znającej tematu przyczyny, w większości przypadków wskazana jest konsultacja z lekarzem laryngologiem. Jej brak może opóźnić lub uniemożliwić postawienie właściwej diagnozy i zastosowanie odpowiedniego leczenia. Podobnie jak w przypadku innych dolegliwości, niewłaściwe leczenie może nawet pogorszyć stan pacjenta lub znacznie opóźnić jego powrót do zdrowia.  

   Pamiętajmy, że odpowiednia pielęgnacja może w wielu przypadkach zapobiec dolegliwościom ze strony uszu, jednak w przypadku wystąpienia niepokojących objawów  zwykle konieczna jest konsultacja laryngologiczna.

    Podobnie jak o każdy narząd o uszy należy dbać, aby zapewnić ich prawidłowe funkcjonowanie. Codzienna pielęgnacja uszu polega na myciu wodą bez mydła i starannym suszeniu uszu po kąpieli.    

    Jeśli ucho jest zatkane, ale nie boli – najbardziej prawdopodobną przyczyną jest obecność woskowiny – pomocne są wówczas krople do uszu rozpuszczające korek woskowy lub płynna parafina, które można kupić bez recepty. Po kilku dniach stosowania tych środków zaleca się płukanie ucha. Nie należy stosować patyczków do uszu – łatwo nimi skaleczyć przewód słuchowy albo wepchnąć woskowinę do jego wnętrza.

    Ucho człowieka składa się z kilku głównych części. Są to: małżowina uszna, przewód słuchowy, ucho środkowe i ucho wewnętrzne. Ból w każdej z tych części może mieć różne przyczyny.

W przypadku małżowiny usznej, będącej najbardziej zewnętrzną i widoczną częścią ucha, możliwymi przyczynami bólu są: 

•    urazy (mechaniczne i chemiczne);
•    odmrożenie, oparzenie;
•    róża, półpasiec uszny;
•    nowotwory złośliwe.

W przypadku przewodu słuchowego zewnętrznego, łączącego małżowinę z uchem środkowym, najczęstsze przyczyny bólu to:

•    urazy;
•    zapalenia bakteryjne rozlane i ograniczone (czyraki);
•    zapalenia grzybicze;
•    ciała obce, w tym także długo zalegająca woskowina;
•    bardzo rzadko: nowotwory złośliwe.

W przypadku ucha środkowego, odpowiedzialnego za przewodzenie dźwięków, ból może być spowodowany:

•    urazami;
•    ostrym bakteryjnym zapaleniem;
•    zapaleniem wirusowym;
•    barotraumą (jest to zaburzenie ciśnienia w jamie bębenkowej) po podróży samolotem lub nurkowaniu;
•    rzadkie przyczyny: nowotwory złośliwe, ziarniniak Wegnera, histiocytoza X.

Objawy towarzyszące bólom ucha spowodowanym zapaleniem

    Jeśli ból ucha spowodowany jest zapaleniem, ingerencja lekarza oraz podanie środków farmakologicznych stają się niezbędne. Ważne jest aby pacjent (lub jego opiekun) szybko wstępnie rozpoznał chorobę i zgłosił się po fachową pomoc. Pomóc w tym może poniższa charakterystyka objawów towarzyszących zapalnym bólom ucha.

1.    Ból nasila się przy pociąganiu za małżowinę, ucisku na skrawek i brzeg przewodu oraz przy żuciu.
2.    Często występuje wysięk surowiczy, krwisty lub ropny.
3.    Objawy ogólne są zwykle mało nasilone.
4.    Nie ma upośledzenia słuchu lub jest on niewielki.
5.    W wywiadzie często: drobny uraz np. czyszczenie ucha, kąpiel w basenie lub innym zbiorniku wodnym.
6.    Szczególny charakter mają bóle w przypadku półpaśca usznego – są bardzo silne, przeszywające, po kilku godzinach pojawiają się charakterystyczne pęcherzyki.

W przypadku ostrego zapalenia ucha środkowego:

1.    Ból jest poprzedzony objawami przeziębienia: katarem, gorączką, złym samopoczuciem.
2.    Ból ma charakter kłujący, tętniący, pacjent ma uczucie rozpierania w uchu.
3.    Znaczne zmniejszenie się dolegliwości  po pojawieniu się wycieku z ucha.
4.    Niedosłuch chorego ucha.

   Choroby ucha wewnętrznego objawiają się niedosłuchem, szumami usznymi i zawrotami głowy i bezwzględnie wymagają konsultacji laryngologicznej.

   Istnieją także tak zwane udzielone bóle uszu – ich źródłem są schorzenia innych narządów. Ich źródłem mogą być:

1.    Choroby zębów, przede wszystkim trzonowych;
2.    Choroby jamy ustnej i dziąseł, języka, żuchwy;
3.    Zapalenia ślinianek;
4.    Zapalenia i ropnie migdałków podniebiennych;
5.    Stany po operacjach migdałków;
6.    Zapalenia węzłów chłonnych szyi;