06.2013 – „Wyprawka młodej mamy.”

czerwiec 2013, nr 82/60 online

 

   40-tygodniowy okres trwania ciąży to czas intensywnych przygotowań w związku z oczekiwaniem na pojawienie się nowego członka rodziny. Przez ten czas kobieta przygotowuje siebie, swoich bliskich oraz otoczenie na nadchodzące zmiany. Przyjście na świat dziecka, w szczególności pierwszego, stanowi wyzwanie dla rodziców, którzy pomimo dostępu do szeroko zakrojonych akcji informacyjnych, nie są do końca świadomi zmian, jakie nastąpią po urodzenia się ich dziecka. Dokładne i profesjonalne przygotowanie przyszłej mamy do porodu jest bardzo ważne z kilku względów. Przede wszystkim uspokaja kobietę i uświadamia, jakie rzeczy są niezbędne, aby ona i jej dziecko po urodzeniu czuły się dobrze i komfortowo.  

   Co najmniej 3-4 tygodnie przed planowaną datą porodu rodzice powinni już posiadać niezbędne rzeczy, takie jak łóżeczko, przewijak, wózek, czy fotelik samochodowy (0-13 kg). Najważniejszą jednak sprawą jest spakowanie niezbędnych rzeczy, które należy wziąć ze sobą do szpitala. Praktyczne jest przygotowanie dwóch osobnych toreb dla matki i dziecka. Z dokumentów jakie obecnie powinna mieć ze sobą kobieta należy pamiętać o dowodzie osobistym oraz karcie przebiegu ciąży i wynikach następujących badań:

 

 

■ USG wykonane w przebiegu całej ciąży;

■ morfologia i badanie moczu (z ostatniego miesiąca);

■ oznaczenie grupy krwi i Rh z przeciwciałami odpornościowymi;

■ nosicielstwo antygenu wirusa żółtaczki zakaźnej WZW B i/lub zaświadczenie o szczepieniu;

■ WR;

■ HIV;

■ wynik posiewu z przedsionka pochwy i odbytu pod kątem nosicielstwa Streptoccocus agalactiae


 

oraz wszystkie inne wyniki badań bądź konsultacji np. okulistycznej czy kardiologicznej istotnych dla prowadzenia i przebiegu porodu.

   Do porodu nie trzeba mieć skierowania, jednak jeśli kobieta ma zaplanowane cięcie cesarskie, wtedy dobrze mieć ze sobą skierowanie. Do końca 2012 roku kobieta również musiała również mieć ze sobą dowód poświadczający, że jest osobą ubezpieczoną. Obecnie dzięki wprowadzonej w styczniu 2013 roku Elektronicznej Weryfikacji Uprawnień Świadczeniobiorców (eWuś) jedynym dokumentem, jaki musi mieć jest dowód tożsamości.

   W torbie przyszłej mamy powinny znaleźć się dwie bawełniane koszule nocne. Jedna z nich będzie używana po porodzie i dlatego zaleca się, aby była ona głęboko rozpinana celem zapewnienia komfortu podczas karmienia piersią. W 2-3 dobie po porodzie bardzo często dochodzi do zwiększonej produkcji mleka. W takim wypadku bardzo praktyczny jest laktator, który pozwala na bezbolesne odciągnięcie mleka i niedopuszczenie do powstania stanu zapalnego na skutek zastoju pokarmu. Czasami szpitale dysponują laktatorem, jednak warto, aby kobieta miała ze sobą swój prywatny laktator (ręczny w zupełności spełni swoją funkcję), wkładki laktacyjne, silikonowe nakładki na piersi (pożyteczne, gdy budowa piersi matki nie pozwala dziecku na prawidłowe złapanie piersi) oraz bawełniane biustonosze z odpinanymi miseczkami. Przy pierwszych karmieniach na skutek braku wprawy oraz nieprawidłowego przystawiania dziecka do piersi brodawki stają się podrażnione, zaczerwienione, zaczynają pękać i boleć. Należy wtedy po każdym karmieniu posmarować brodawkę mlekiem i zaczekać do wyschnięcia, a następnie zastosować krem na bazie lanoliny z dodatkiem witaminy E, dekspantenolu czy wyciągu z aloesu. Kremy te zawierają naturalne składniki, pozbawione są środków zapachowych czy konserwujących, barwników i w większości nie wymagają zmycia przed kolejnym karmieniem. Kremy te posiadają właściwości natłuszczające, nawilżające, regenerujące oraz przyśpieszające proces gojenia zmacerowanych brodawek. Obligatoryjnym i jednym z podstawowych elementów wyprawki dla mamy są poporodowe podkłady ginekologiczne, które dzięki swojej wielkości i strukturze pozwalają na efektywne wchłonięcie wydzieliny połogowej. Stosuje się je w przypadku intensywnych krwawień. Gdy krwawienie stają się słabsze, można je zastąpić bawełnianymi podpaskami, a następnie wkładkami. Praktyczną rzeczą są również podkłady (o wymiarach 60×90), które kładzie się na łóżku i które zabezpieczą przed zabrudzeniem pościeli. Inne przydatne produkty higieniczne to: płyn do higieny intymnej czy saszetki z chlorowodorkiem benzydaminy zmniejszającym stan zapalny po porodzie, szczególnie gdy doszło do nacięcia krocza. Ponadto należy wziąć ze sobą szlafrok, klapki pod prysznic, bawełnianą bieliznę lub jednorazowe majtki oraz przybory toaletowe. Ze względu na fakt, że poród poprzez cięcie cesarskie zyskuje coraz większą popularność warto, aby kobieta wiedziała w jaki sposób ma dbać o bliznę. W momencie wygojenia się blizny można zastosować jeden z preparatów na bazie silikonów, które skutecznie zmniejszają widoczność blizny, łagodzą ból i świąd związane z procesem gojenia. Skuteczność działania widoczna jest już po 2-3 miesiącach terapii.

   Torbę dla dziecka można przygotować nieco wcześniej. Wybór ubranek będzie uzależniony od pory roku, jednak zawsze będą to bawełniane body, koszulki, pajacyki, kaftaniki oraz śpiochy (łącznie 4-5 kompletów), bawełniane czapeczki, cienkie rękawiczki lub skarpetki (zapobiegające podrapaniu się przez dziecko). Ważne jest aby wszystkie ubranka dziecka wyprać w odpowiednim proszku przeznaczonym dla niemowląt oraz wyprasować. Bardzo praktyczny jest rożek wykorzystywany podczas karmienia dziecka, cienki kocyk bądź kilka pieluch tetrowych do podłożenia pod dziecko podczas przewijania bądź szczepień. Oprócz ubranek niezbędna jest mała paczka (20 sztuk) jednorazowych pieluch dla noworodków (new born), ręcznik kąpielowy z kapturkiem, delikatne mydło oraz chusteczki nawilżające.

   Pielęgnacja wrażliwej skóry noworodków jest dużym wyzwaniem, dlatego warto wcześniej zapoznać się z produktami do jej pielęgnacji. Podczas pobytu w szpitalu dziecko jest kąpane przez fachowy personel medyczny. W domu jednak warto zadbać, aby kąpiel przebiegła sprawnie i była przyjemnością, zarówno dla rodziców, jak i dziecka. Należy pamiętać, że celem kąpieli dziecka jest mycie bez wpływu na barierę lipidową skóry, która ma istotne znaczenie dla stanu kolonizacyjnego, który według niektórych źródeł zabezpiecza przed zakażeniami szpitalnymi. Wykazano, że w okresie noworodkowym wystarczające jest stosowanie czystej wody. W późniejszym okresie do wody możemy dodawać emolient, który skutecznie nawilża i zmiękcza naskórek, a dzięki odtworzeniu płaszcza lipidowego zapobiega utracie wody z głębszych warstw skóry. Sam płaszcz lipidowy zapobiega również wnikaniu niepożądanych substancji (np. drobnoustrojów, toksyn) w głąb naskórka. W emolientach ograniczono ilość substancji dodatkowych, takich jak substancje zapachowe, sztuczne barwniki czy środki konserwujące. Zawarte w nich kwasy tłuszczowe i witaminy chronią i odżywiają skórę dziecka. Ważnym punktem pielęgnacji noworodka jest dbanie o jak najszybsze wygojenie kikuta pępowinowego. Do chwili odpadnięcia kikuta pępowiny należy unikać kąpieli, ponieważ może to niekorzystnie wpływać na rozwój flory bakteryjnej okolicy pępka i opóźniać proces gojenia. W wyniku jego nieprawidłowej pielęgnacji może dojść do zapalenia pępka (>1%). W większości krajów na świecie u zdrowych noworodków stosuje się tzw. suchą pielęgnację, która obejmuje mycie kikuta pępowinowego czystą wodą i mydłem oraz dokładne osuszanie. W Polsce zaleca się stosowanie 70% roztworu alkoholu etylowego, choć charakteryzuje go wysokie działanie drażniące oraz słabe działanie przeciwbakteryjne. W warunkach szpitalnych ze względu na wysokie ryzyko zakażenia stosuje się chlorheksydynę czy oktenidynę z fenoksyetanolem o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego oraz bardzo dobrym  profilem bezpieczeństwa. Jednym z podstawowych produktów pielęgnacyjnych jest krem przeciw odparzeniom, który efektywnie zabezpieczy przed powstaniem podrażnień i odparzeń skóry noworodka narażonej na czynniki drażniące, takie jak kał, mocz czy ograniczony dostęp powietrza. Produkt taki musi posiadać właściwości natłuszczające, przeciwzapalne oraz odkażające. Większość z nich jest na bazie lanoliny (podobnie jak kremy na pękające brodawki), zawierają pantenol, alantoinę bądź bisabolol. Kremy zawierające tlenek cynku należy stosować w momencie, gdy skóra jest już zaczerwieniona, ponieważ ze względu na działanie wysuszające nie jest wskazane, aby stosować je na zdrową skórę. W przyborniku niemowlaka znaleźć się powinny jeszcze ampułki z solą fizjologiczną (do przemywania oczu), kompresy jałowe, emulsja bądź oliwka do smarowania ciała po kąpieli.