04.2011 – „Karty charakterystyki substancji.”

   Podążając za myślą Paracelsusa, tak naprawdę nie ma substancji biologicznie doskonale obojętnej dla człowieka, a więc zupełnie nietoksycznej. W zasadzie każda może w jakimś stopniu negatywnie oddziaływać na ludzkie zdrowie, pozostaje tylko kwestia jej dawki (stężenia), nasilenia czy też czasu trwania ekspozycji. Nawet życiodajna woda czy tlen  w pewnych warunkach mogą zagrażać zdrowiu, a nawet życiu człowieka (woda morska, destylowana, powietrze zanieczyszczone toksynami). W dzisiejszych czasach lista środków szkodliwych dla zdrowia znacznie poszerzyła swój zakres. To już nie tylko historycznie znane nam trucizny takie jak cyjanki, strychnina czy arszenik ale szereg substancji, które potencjalnie bezpieczne w określonych sytuacjach mogą być określane jako „niebezpieczne”. Przykładem takim właśnie, może być: spożywany powszechnie i w różnych formach alkohol etylowy oraz wiele farmaceutyków (w tym również substancje używane do receptury). Zażywane w dawkach większych niż dopuszczalne czy zalecane, łączone z innymi farmaceutykami lub innymi chemicznymi substancjami, mogą, wskutek niekorzystnych interakcji oraz tzw. działań niepożądanych spowodować wystąpienie niekiedy bardzo poważnych objawów chorobowych, wynikających z uszkodzeń narządów i układów oraz  mogą doprowadzić do zaburzenia prawidłowego funkcjonowania organizmu.

 

   Przygotowanie karty charakterystyki substancji niebezpiecznej jest obowiązkiem producenta, jego przedstawiciela lub importera danego produktu, a wymogi co do treści i formy regulowane są odpowiednimi przepisami prawnymi. Karta charakterystyki bezpieczeństwa zawiera informacje niezbędne dla ochrony zdrowia i środowiska – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 3 lipca 2002 r. i jest opracowywana przez osoby, które posiadają odpowiednie kwalifikacje (z zakresu chemii, prawa, toksykologii itp.) oraz szeroką wiedzę merytoryczną na temat oferowanego produktu. Ponadto, Karta Charakterystyki powinna być sporządzana w języku polskim oraz aktualizowana i uzupełniona zgodnie z wytycznymi zawartymi w ustawie o substancjach i preparatach chemicznych.

 

   Świadome i umiejętne czytanie etykiet oraz kart charakterystyk substancji niebezpiecznych znacząco ogranicza ryzyko zatrucia lub szkodliwego działania nawet najbardziej niebezpiecznej substancji.

   Kartę Charakterystyki tworzy się wg wzoru, w którym znajdziemy informacje na temat:

 

1. Identyfikacja substancji /preparatu /przedsiębiorstwa

 

1.1 Identyfikacja substancji – punkt ten podaje nazwę substancji lub preparatu, pod którą wprowadzana jest do obrotu. W przypadku preparatów zwykle jest to ich nazwa handlowa, natomiast dla substancji podaje się ich nazwę chemiczną.
Dla zobrazowania posłużmy się jedną z częściej spotykanych substancji w recepturze, którą jest kamfora.

 

Kamfora syntetyczna (Camphora synthetica)

1.2 Zastosowanie substancji – w tym miejscu znajdziemy znane lub rekomendowane przeznaczenie oraz zastosowania opisywanej substancji lub preparatu. W przypadku wielu możliwych zastosowań podawane są najważniejsze z nich, wskazując w szczególności  na sposób działania.

Do receptury aptecznej jako środek rozgrzewający, słabo przeciwświądowy.

1.3 Identyfikacja producenta, importera lub dystrybutora  – zawiera nazwisko osoby/nazwę firmy odpowiedzialnej za wprowadzenie substancji/preparatu do obrotu na terenie Unii Europejskiej jak również dane teleadresowe (adres i numer telefonu, opcjonalnie e-mail).

1.4 Telefon alarmowy – Poza wyżej wymienionymi informacjami musi zostać podany numer telefonu alarmowego do podmiotu wprowadzającego substancję/preparat niebezpieczny do obrotu, dostępny np. w godzinach urzędowania danej firmy, a szczególnych przypadkach czynny również 24 godziny na dobę.

 

2. Skład i informacja o składnikach

 

   Analizując ten punkt, odbiorca karty charakterystyki powinien być w stanie jednoznacznie zdefiniować niebezpieczne substancje lub niebezpieczne składniki. W przypadku, kiedy produkt jest preparatem, należy podać ogólny opis preparatu oraz niebezpiecznych składników mieszaniny.
Informacja ta powinna zawierać:
– nazwę chemiczną i jej synonimy np. :

(1RS,4RS)-1,7,7-trimetylobicyklo-[2.2.1]heptan-2-on (dla racematu); Zawartość kamfory: min. 96,0 [%]

– numer ewidencyjny CAS (nadawany przez Amerykańskie Towarzystwo Chemiczne – Chemical Abstracts Sernice) ułatwiający identyfikację substancji lub alternatywnie numer EINECS (Europejski Wykaz Istniejących Komercyjnie Substancji Chemicznych) np.:

Nr CAS: 76-22-2

 

– zamieszczanie wzoru cząsteczkowego nie jest obligatoryjne, jednak jest pomocne dla użytkownika np.:

Wzór sumaryczny: C10H16O

– nr WE (tzw. Numer Wspólnoty Europejskiej), umieszczany na etykiecie substancji/produktu np. :

dla kamfory Nr WE: 200-945-0

 

 

– klasyfikację substancji wynikającą z zagrożeń dla zdrowia człowieka, z zagrożeń dla środowiska oraz z zagrożeń wynikających z właściwości fizykochemicznych zgodnie z rozporządzeniem w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych (tabela 1), np.:

dla kamfory: F, Xn

 

 

3. Identyfikacja zagrożeń

 

W tym miejscu wskazuje się w sposób jasny i krótki (jeżeli to możliwe) zagrożenia dla zdrowia człowieka i dla środowiska stwarzane przez produkt – podając adekwatne właściwości fizykochemiczne. W punkcie tym podaje się:

– zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia – zwane „zwrotami R”, można także opisać je własnymi słowami (tabela 2). Pełne treści zwrotów R należy umieścić w punkcie 16 karty charakterystyki. Dla omawianego przykładu:

R22, R36;

– objawy i skutki powstałe w wyniku niewłaściwego stosowania substancji lub preparatu;
– inne zagrożenia, również te, które nie są ujęte w kryteriach klasyfikacji i oznakowania produktu, ze względu na nieprzekroczone wartości stężenia lub nieprzekroczone wartości stężeń progowych;

 

Tabela 2.
Przykładowe zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia (zwroty R)

 

R20/21	Działa szkodliwie przez drogi oddechowe i w kontakcie ze skórą.
R20/21/22	Działa szkodliwie przez drogi oddechowe, w kontakcie ze skórą i po połknięciu.
R23/24	Działa toksycznie przez drogi oddechowe i w kontakcie ze skórą.
R26	Działa bardzo toksycznie przez drogi oddechowe.
R33	Niebezpieczeństwo kumulacji w organizmie.
R35	Powoduje poważne oparzenia.
R36	Działa drażniąco na oczy.
R37	Działa drażniąco na drogi oddechowe.
R38	Działa drażniąco na skórę.
R43	Może powodować uczulenie w kontakcie ze skórą
R45	Może powodować raka.
R46	Może powodować dziedziczne wady genetyczne.
R63	Możliwe ryzyko szkodliwego działania na dziecko w łonie matki.

Opis dla kamfory:
Produkt wysoce łatwopalny.
Szkodliwy. Działa szkodliwie po połknięciu. Działa drażniąco na oczy.
Powoduje poważne podrażnienia.
Narażone organy: ośrodkowy układ nerwowy.
Trzymać z dala od źródeł zapłonu – nie palić.
W przypadku kontaktu z oczami, natychmiast płukać dużą ilością wody i zasięgnąć porady lekarskiej.

 

4. Pierwsza pomoc

 

   Znajdziemy tu informację o pierwszej pomocy i co należy zrobić w miejscu wypadku jak też czy mogą wystąpić opóźnione skutki narażenia. Komunikat ten podany zwięźle i zrozumiale dla poszkodowanego, osób postronnych i osób udzielających pierwszej pomocy, znacznie przyspieszy właściwą reakcję.

 

   Informacje podawane w tym punkcie mogą zostać podzielone na podpunkty i podaje się je według różnych dróg narażenia w szczególności na skutek wdychania, kontaktu ze skórą, kontaktu z oczami czy połknięcia.

 

   Dla omawianej przykładowo kamfory:
Po wdychaniu: Poszkodowanego wyprowadzić na świeże powietrze. W przypadku zatrzymania oddechu zastosować sztuczne oddychanie. W razie trudności w oddychaniu podać tlen.
Po kontakcie ze skórą: Natychmiast przemyć skórę wodą z mydłem i spłukać dużą ilością wody. Zdjąć zanieczyszczoną odzież i wyprać ją przed ponownym użyciem.
Po kontakcie z oczami: Natychmiast płukać oko dużą ilością wody przez przynajmniej 15 minut.
Po połknięciu: Przemyć usta wodą, pod warunkiem, że poszkodowany jest przytomny. Wezwać
lekarza.

 

Środki pierwszej pomocy często mogą być opisywane za pomocą zwrotów S (tabela 3).

 

Przykładowe zwroty „S” określające warunki bezpiecznego stosowania

 

S1	Przechowywać pod zamknięciem.
S2	Chronić przed dziećmi.
S3	Przechowywać w chłodnym miejscu.
S20	Nie jeść i nie pić podczas stosowania produktu.
S24	Unikać zanieczyszczenia skóry.
S25	Unikać zanieczyszczenia oczu.
S45	W przypadku awarii lub jeżeli źle się poczujesz, niezwłocznie zasięgnij porady lekarza – jeżeli to możliwe, pokaż etykietę.
S46	W razie połknięcia niezwłocznie zasięgnij porady lekarza – pokaż opakowanie lub etykietę.
S47	Przechowywać w temperaturze nieprzekraczającej … °C (określi producent).
S62	W razie połknięcia nie wywoływać wymiotów: niezwłocznie zasięgnąć porady lekarza i pokazać opakowanie lub etykietę.
S63	W przypadku zatrucia drogą oddechową wyprowadzić lub wynieść poszkodowanego na świeże powietrze i zapewnić warunki do odpoczynku.
S64	W przypadku połknięcia wypłukać usta wodą – nigdy nie stosować u osób nieprzytomnych (ryzyko zakrztuszenia).

   W tym miejscu znajdziemy również potrzebne nam wiadomości na temat zastosowania odtrutki (antidotum) o czym decyduje i co zaleca wyłącznie lekarz.

 

Odtrutki ogólne:

1.    Węgiel aktywowany
– absorbuje liczne substancje organiczne i nieorganiczne
– bardzo skuteczny: amfetamina, atropina, fenobarbital, fenol, kwas acetylosalicylowy, opiaty, pochodne benzodiazepiny, sulfonamidy;
– skuteczny: chinina, chinidyna, leki nasenne;
– średnio skuteczny: rozpuszczalniki organiczne, alkohol etylowy i metylowy, glikol etylenowy, kwas cyjanowodorowy i cyjanki, insektycydy fosforoorganiczne, karbaminianowe, DDT;
– nieskuteczny: kwasy mineralne, zasady, substancje nierozpuszczalne w wodzie;

2.    Ziemia okrzemkowa Fullera – parakwat, dikwat;

3.    Bentonit, koloidalny krzemian glinu, kaolin;

4.    Białko jaja
 – metale ciężkie z wyjątkiem talu, substancje żrące (kwasy, zasady, fenole); (3-4 białka jaj w 0,5 szklanki wody lub mleka);

5.    Mleko
– substancje żrące, metale ciężkie, fluorki, kwas szczawiowy, szczawiany (nie podawać w zatruciach substancjami rozpuszczalnymi w tłuszczach!)

6.    Skrobia (mąka)
– substancje żrące, kwasy organiczne i nieorganiczne, jod i jego związki – jodyna;  (wodna zawiesina – 1-2 łyżki na 2 szklanki wody / 15g skrobi lub mąki w 0,5 l wody )

 

 Pierwsza pomoc w zatruciach doustnych substancjami żrącymi – oparzenia chemiczne:
–    podać zawiesinę jaj kurzych w wodzie lub mleku;
–    można podać wodę, co spowoduje rozcieńczenie substancji;
–    nie należy prowokować wymiotów;

 
7. Tanina (kwas taninowy)
– sole metali ciężkich, glikozydy nasercowe, alkaloidy (5g w 0.5l wody), łącznie podaje się węglan lub octan sodu w celu neutralizacji kwasu solnego w żołądku;

8.    Tlenek magnezu
 – kwasy nieorganiczne, arseniany i arseniny (3g w 0.5l wody)

9.    Nadmanganian potasu  
–  alkaloidy (nikotyna), opiaty (morfina i jej pochodne), fosfor i fosforek cynku (0.05 lub 0.1% roztwór wodny)

10. Parafina ciekła (3ml na kg m.c)
– lipofilne rozpuszczalniki organiczne;
– inne substancje rozpuszczalne w tłuszczach (fosfor);

11. Płyn Lugola (roztwór: 2g jodu, 5g KI, 250 ml wody – 1łyżka na szklankę wody)
– alkaloidy

12. Silikony – detergenty /środki myjące i piorące/
– zmniejszają pienienie substancji tworzących pianę

 

5. Postępowanie w przypadku pożaru

 

   Określając wymagania dotyczące zwalczania pożaru spowodowanego przez daną substancję lub preparat oraz pożaru powstającego w ich sąsiedztwie, w szczególności podaje się podstawowe zasady postępowania i wskazuje:

1) środki gaśnicze właściwe ze względu na rodzaj substancji lub preparatu,
2) środki gaśnicze, których nie wolno używać ze względów bezpieczeństwa,
3) szczególne zagrożenia związane z narażeniem wynikającym z właściwości samej substancji lub preparatu, produktów spalania, powstających gazów,
4) środki ochrony indywidualnej dla strażaków.

 

Przykładowo dla kamfory:
Odpowiednie środki gaśnicze
Rozproszony strumień wody, dwutlenek węgla (gaśnica śniegowa), proszek gaśniczy lub
odpowiednia piana.
Zagrożenia specjalne
Produkt jest wysoce palną substancją stałą.
Środki ochrony indywidualnej dla strażaków
Stosować izolujący aparat do oddychania i kombinezon ochronny w celu uniknięcia
kontaktu z oczami i ze skórą.

 

6. Postępowanie w przypadku niezamierzonego uwolnienia do środowiska

 

   Podaje się informacje dotyczące:
1) indywidualnych środków ostrożności, w szczególności usuwania źródeł zapłonu, zapewnienia wystarczającej wentylacji ochrony dróg oddechowych, ograniczania pylenia, zapobiegania kontaktowi ze skórą lub oczami,
2) środków ostrożności w zakresie ochrony środowiska, w szczególności unikania wprowadzania substancji lub preparatu do kanalizacji, wód powierzchniowych i gruntowych oraz do gleby, (ewentualnej konieczności ostrzeżenia okolicznych mieszkańców),
3) metod oczyszczania, w szczególności użycia materiału sorpcyjnego (piasku, ziemi okrzemkowej, substancji wiążącej kwasy, uniwersalnej substancji wiążącej, trocin), redukcji gazów dymów za pomocą wody, rozcieńczania.

 

Np. Usunąć wszystkie źródła zapłonu. Usunąć z miejsca uwolnienia wszystkich ludzi.
Stosować izolujący aparat do oddychania, buty gumowe i ciężkie rękawice gumowe.
Zamieść, umieścić w worku i zatrzymać do usuwania.
Przewietrzyć pomieszczenie i zmyć miejsce rozsypania po całkowitym zebraniu materiału.

 

7. Postępowanie z substancją  /preparatem i jej/jego magazynowanie

 

1. Postępowanie z substancją lub preparatem – informacje dotyczące środków ostrożności gwarantujących bezpieczne obchodzenie się z substancją lub preparatem (w szczególności hermetyzacja procesu, wentylacja miejscowa i ogólna, środki zapobiegające powstawaniu aerozoli i pyłów, metody zapobiegania pożarom)
2. Magazynowanie – określa warunki bezpiecznego magazynowania substancji lub preparatu, w szczególności zabezpieczenia instalacji kanalizacyjnych i wentylacyjnych, zabezpieczenia pomieszczenia lub zbiornika przed możliwością rozlania i wydostania się substancji na zewnątrz. W przypadkach możliwości wystąpienia reakcji między substancjami określa  konieczność oddzielnego przechowywania substancji lub preparatu oraz warunki przechowywania (temperatura i wilgotność – wartości dopuszczalne, zakresy, oświetlenie),
3. Specyficzne zastosowania
W przypadku substancji lub preparatów przeznaczonych do specyficznych zastosowań przedstawia się szczególnych zalecenia dotyczące tych zastosowań.

 

Np. Unikać mieszania i przechowywania razem z: chloranami, naftalenem,
p-dichlorobenzenem, rozpuszczalnikami organicznymi, nadmanganianem potasu.
Do kamfory nie powinno się dodawać soli żadnego rodzaju.
Trzymać szczelnie zamknięte.
Trzymać z dala od ciepła, iskier i otwartego ognia.
Przechowywać w suchym i chłodnym miejscu, w temperaturze nie wyższej niż 15 0C.

 

8. Kontrola narażenia i środki ochrony indywidualnej

 

   W punkcie tym podaje się wszelkie parametry kontroli narażenia, w szczególności najwyższe dopuszczalne stężenia substancji w środowisku pracy (NDS, NDSCh, NDSP), oraz  o ile jest to możliwe, dopuszczalne stężenia w materiale biologicznym (DSB). Podaje się informacje o zalecanych procedurach monitoringu narażenia w środowisku pracy, powołując się na ich źródło.

1. Kontrola narażenia w środowisku pracy
– Ochrona dróg oddechowych  
– Ochrona rąk
– Ochrona oczu i twarzy
– Ochrona skóry

2. Kontrola narażenia środowiskowego

 

Np. Stosować respirator, rękawice odporne na substancje chemiczne, szczelnie przylegające
okulary ochronne z osłonami bocznymi, ubranie ochronne.
Stosować wyłącznie pod wyciągiem.
W miejscu pracy powinien być dostępny prysznic bezpieczeństwa i urządzenie do płukania oczu.
Nie wdychać pyłu.
Nie dopuścić do dostania się do oczu, na skórę ani na ubranie.
Unikać długotrwałego albo powtarzanego narażenia.
Umyć się dokładnie po pracy z substancją.

 

9. Właściwości fizykochemiczne

 

   W tym punkcie w  miarę możliwości wszystkie istotne informacje na temat produktu muszą być podane w sposób precyzyjny i kompletny. Dowiemy się z niego na temat:

 

1) postaci — (stan stały, ciekły czy gazowy)
2) zapachu — jeżeli zapach jest wyczuwalny, podaje się jego krótki opis,
3) pH — wartość pH substancji lub preparatu lub ich roztworu wodnego wraz ze stężeniem,
4) temperatury: wrzenia, topnienia, zapłonu, samozapłonu,
5) palności (ciało stałe, gaz),
6) właściwości wybuchowych,
7) właściwości utleniających,
8) prężności par,
9) gęstości względnej,
10) rozpuszczalności w wodzie i w rozpuszczalnikach organicznych,
11) współczynnika podziału n-oktanol/ woda,
12) innych właściwości — gęstość par, zdolność mieszania się, lotność, przewodnictwo, lepkość.

 

Np. Kamfora
Postać: krystaliczny proszek
Temperatura topnienia: 170 – 181°C
Temperatura zapłonu: 64,4°C
pH przesączu (1,0 g/10 ml wody): 5,5 – 7,0
Gęstość: 0,992 g/cm3
Granice wybuchowości w powietrzu:
– górna: 3,5%
– dolna: 0,6%
Temperatura samozapłonu: 465°C
Ciśnienie pary: 4 mmHg w 70°C
Gęstość pary: 5,2
Rozpuszczalność w wodzie: trudno rozpuszcza się

 

10. Stabilność i reaktywność

 

   Określa się stabilność substancji lub preparatu oraz możliwość wystąpienia w pewnych warunkach niebezpiecznych reakcji. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

 

1) potrzebę stosowania i obecność środków stabilizujących,
2) możliwość zajścia reakcji egzotermicznej,
3) możliwość zmian w fizycznym wyglądzie substancji lub preparatu,
4) możliwość powstania niebezpiecznych produktów rozkładu powstających w wyniku kontaktu z wodą lub inna substancją,
5) możliwość rozkładu produktów niestabilnych.

 

Np. Warunki, których należy unikać
Przechowywać z dala od źródeł ciepła i bezpośredniego działania promieniowania
słonecznego.
Materiały, których należy unikać
Silne środki utleniające. Silne środki redukcyjne. Rozpuszczalniki zawierające chlor.
Niebezpieczne produkty rozkładu
Toksyczne opary zawierające: tlenek węgla, dwutlenek węgla.

 

11. Informacje toksykologiczne

 

   Możemy wyróżnić trzy rodzaje toksyczności – ostrą, subchroniczną i chroniczną. W tym punkcie podaje się wszechstronny opis wszelkich skutków toksycznego działania substancji lub preparatu, które mogą wystąpić w wyniku kontaktu z substancją lub preparatem. Informacje te podaje się w oparciu o doświadczenia „in vitro” lub doświadczenia praktyczne.

 

   Gdy preparat zawiera kilka składników klasyfikowanych do trucizn zwykle przyjmuje się technikę obliczeniową. Założeniem metody jest, że skutki działania, tą samą drogą narażenia, poszczególnych składników są addytywne. Podaje się oddzielnie informacje o różnych drogach narażenia (drogi oddechowe, droga pokarmowa, skóra, oczy).

 

Np. w przypadku kamfory:
Skutki ostrego narażenia
Szkodliwy w wyniku spożycia, wdychania lub absorpcji przez skórę.
Powoduje ciężkie podrażnienia.
Wysokie stężenia działają bardzo silnie niszcząco na tkanki błon śluzowych i górnych dróg
oddechowych, oczy i skórę.
Do objawów narażenia należą uczucie palenia, kaszel, świszczący oddech, zapalenie gardła,
duszność, ból głowy, nudności i wymioty.
Powoduje zaczerwienienie skóry.
Narażenie może powodować drgawki.
Organy narażone
Nerwy (OUN)
Dodatkowa informacja
Toksyczność dla ludzi: spożycie lub wstrzyknięcie może wywołać zawroty głowy,
dezorientację umysłową, majaczenie, drgawki kloniczne, śpiączkę, zatrzymanie oddechu
włącznie ze śmiercią.
Nr RTECS: EX1225000
Najniższe opublikowane dawki śmiertelne (LDLo) i DL50
Doustnie – niemowlę LDLo: 70 mg/kg;
Nie podano – dziecko LDLo: 100 mg/kg;
Nie podano – mężczyzna LDLo: 29 mg/kg;
Podskórnie – szczur DL50: 70 mg/kg;
Doustnie – mysz DL50: 1310 mg/kg;
Dotrzewnie – mysz DL50: 3 g/kg.
Informacje na temat atakowanych organów
Nerwy obwodowe i czucie (porażenie spastyczne)
Organy zmysłów i zmysły specjalne (rozszerzenie źrenic)
Zachowanie (senność,drgawki lub wpływ na próg ataku padaczkowego,podniecenie,zmiana aktywności motorycznej,sztywność)
Przewód pokarmowy (zmiany w strukturze lub czynności gruczołów ślinowych)

 

12. Informacje ekologiczne

 

   Określa się wpływ na środowisko oraz zachowanie i dalsze losy substancji lub preparatu w powietrzu, wodzie lub glebie, uwzględniając ich właściwości i możliwe do przewidzenia sposoby stosowania. Tego samego rodzaju informacje podaje się dla niebezpiecznych produktów powstających w wyniku rozkładu danej substancji lub preparatu.

 

   W punkcie tym przedstawia się zdolność substancji do akumulacji w środowisku ożywionym i w łańcuchu pokarmowym, z podaniem, jeżeli to możliwe, wartości KOW (współczynnika podziału oktanol – woda) i BCF (współczynnika biokoncentracji).

 

Np. Kamforę można opisać:
Wskazówki ogólne
Klasa zagrożenia wód 2: zagrażający wodom
Nie dopuścić do dostania się do wód gruntowych, powierzchniowych ani kanalizacji.

 

13. Postępowanie z odpadami

 

   Dla substancji lub preparatu oraz opakowań po tych substancjach lub preparatach wskazuje się odpowiednią metodę unieszkodliwienia (np. spopielenie, odzysk materiałów, składowanie).

 

W przypadku kamfory:
Rozpuścić lub zmieszać materiał z palnym rozpuszczalnikiem i spalić w instalacji do spalania
odpadów chemicznych wyposażonej w dopalacz i skruber.
Przestrzegać wszystkich obowiązujących przepisów lokalnych.
Postępować zgodnie z Ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. (Dz. U. Nr 62, poz. 628, z późniejszymi zmianami) oraz
Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206).

 

14. Informacje o transporcie

 

   Podaje się klasyfikację substancji lub preparatu zgodnie z przepisami dotyczącymi przewozu towarów niebezpiecznych zarówno w transporcie morskim (IMDG), jak i drogowym (ADR), lotniczym (ICAO/IATA) oraz kolejowym (RID). Należy zachować szczególne środki ostrożności i dostosować się do wymaganych przepisów.

 

Transport lądowy ADR/RID i GGVS/GGVE:
Klasa ADR/RID-GGVE: 4.1
Grupa pakowania: III
Numer UN: 2717
Nazwa towaru: Kamfora syntetyczna

 

15. Informacje dotyczące przepisów prawnych

 

   Niebezpieczne substancje lub preparaty muszą być oznakowane z podaniem następujących elementów:
-Symbole zagrożenia (jeżeli znajdują zastosowanie) i identyfikację zagrożenia,
-Zwroty R,
-Zwroty S.
   Na pierwszym miejscu występują zwroty R dotyczące rakotwórczości, mutagenności i toksycznego działania na rozrodczość (CMR) kategorii 1 i 2, później w rosnącej kolejności inne zwroty R.

 

   Zawarte są tu też:
– Ustawy o substancjach i preparatach chemicznych,
– Akty wykonawcze do w/w ustawy np. rozporządzenia w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych
– Rozporządzenia w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem (prawo UE – załącznik I do dyrektywy 67/548/EEC),
-Wyniki badań właściwości fizykochemicznych, toksyczności i ekotoksyczności substancji i preparatów niebezpiecznych (prawo UE – załącznik V do dyrektywy 67/548/EEC)
– Wyniki doświadczeń praktycznych (np. badań epidemiologicznych, zwalidowanych badań naukowych itd.)

 

16. Inne informacje

 

   Dotyczą: niezbędnych szkoleń, materiałów źródłowych lub możliwości uzyskania dalszych informacji, źródła danych, na podstawie których opracowano kartę charakterystyki, zmian dokonanych w karcie charakterystyki w przypadku jej aktualizacji.

   Karty charakterystyki są powszechnie przyjętą i skuteczną metodą dostarczania informacji dotyczących substancji i mieszanin we Wspólnocie i stały się integralną częścią systemu w ramach rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 , tzw. REACH.

   Zaistniała konieczność uaktualnienia załącznika II rozporządzenia REACH, w celu dostosowania go do wprowadzonej rozporządzeniem CLP nowej nomenklatury, jak i określających zróżnicowane terminy wejścia w życie przepisów dotyczących klasyfikacji, oznakowania i pakowania dla substancji i mieszanin.

   Rozporządzenie (WE) nr 453/2010 wprowadza zmiany w wymaganiach dot. kart charakterystyki w zakresie odniesienia do przepisów dotyczących klasyfikacji oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, czyli do dyrektyw 67/549/EWG i 1999/45/WE poprzez zastąpienie odniesieniem do rozporządzenia (WE) 1272/2009. Ponadto wprowadza uporządkowanie formatu karty charakterystyki, jak również precyzuje zawarcie nowych informacji dotychczas nie wymaganych. W związki z tym dla substancji, które były wprowadzane do obrotu od dnia 1 grudnia 2010 r. należy sporządzić nową kartę charakterystyki z uwzględnieniem nowych przepisów.

 

   W praktyce receptury aptecznej do sporządzania różnych postaci leku stosowane jest wiele substancji, z których Kartami Charakterystyki warto  byłoby się zapoznać m.in.: Balsamum peruvianum, Acidum acetylsalicylicum, Atropinum sulfuricum, Aethylum aminobenzoicum seu Anaesthesinum, Chloralum hydratum, Detreomycinum, Codeinum phosphoricum, Coffeinum Natrium benzoicum, Cigantralum, Ephetoninum, Erythromycinum, Spiritus Vini 70°, Hydrargyrum aminochloratum, Hydrocortisonum, Jodum purum, Lignocainum hydrochloricum, Mentholum, Neomycinum sulfuricum, Nystatinum, Pilocarpinum hydrochloricum, Pyoctaninum coeruleum, Resorcinum, Acidum tannicum.

 

dr n. farm. Eliza Blicharska

Katedra Chemii,  Zakład Chemii Analitycznej

Uniwersytet Medyczny w Lublinie

 

Fot. dreamstime.com