07.2009 – „Kodeks Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej. Część czwarta.”

lipiec 2009, nr 35/13 online

 KODEKS ETYKI APTEKARZA

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

   „Uczenie się jest zawsze niedokonane. Bez wzrostu coraz nowego i przybywania nikczemnieją, a czyniąc z nich powołanie musi całe życie postępować w nauce i bez przerwy się uczyć. (…) Jeżeliby ludzie bogatsi w wiedzę zaniedbywali obowiązku jej przekazywania lub nie upowszechniali swych odkryć i osiągnięć, spowodowaliby unicestwienie swej pracy. (…) Farmacja podniesiona do godności „powołania” przez zaniedbywanie postępów obrócona bywa w łatwe rzemiosło a ludzie się nim trudniący tracą wyższy szacunek, zniżają się samowolnie (…) zdarzało się tak, gdy do farmacji trafiali się ludzie mniej zdolni, nie czuli na chwałę i szacunek publiczny, niczego więcej nie szukali jak lichego zysku”. *
   I drugi wyimek z literatury tematu: „Naruszenie zasad etyki zawodowej to nie przestrzeganie nakazów czy zakazów etyczno-deontologicznych zawodu bez względu na to czy są one sformułowane w przyjętym kodeksie czy też tkwią tylko w świadomości ogólnospołecznej zawodu. To niezachowanie tajemnicy zawodowej, nie śledzenie postępu nauk i dopuszczenie do wystąpienia stanu nienadążania za wiedzą współczesną, działanie niezgodne z interesem zdrowia chorego. Fachowy pracownik służby zdrowia zachowuje godność zawodową, jeżeli jego postępowanie budzi ogólny szacunek, jeżeli wykonuje zawód z powagą, życzliwością i umiarem, a także z taktem, a więc z kulturą i z sercem”. **
   Te dwa cytaty dzieli prawie 170 lat, a czy tak bardzo różnią się istotą zawartej w nich treści? Myślę, że nie. Przechodząc do kolejnej, ostatniej już części Kodeksu Etyki Aptekarza RP, chciałabym podzielić się pewnymi swoimi spostrzeżeniami. Otóż coraz częściej wydaje mi się, że zawód nasz jak gdyby „rozmywa się” w wielości innych, upodabniając się, a raczej wtapiając, w jednolicie pojmowany, bez żadnych odczuć pejoratywnych, handel. Tracą ostrość normy zawodowe, następuje rozproszenie dotychczasowego, formułowanego jako odrębne, aptekarskiego dziedzictwa. Może to dobrze, może w coraz mniejszym i mniej obcym świecie zewnętrznym należy znaleźć właśnie takie  miejsce; lecz może jednak źle, może jest to droga prowadząca do bezpowrotnej utraty wartości wyższych, jakimi były, przysłowiowe wręcz, dokładność i rzetelność aptekarska. A może przede wszystkim należałoby jednak zadać pytanie – czy jeszcze jesteśmy aptekarzami odpowiedzialnymi za wysokiej klasy profesjonalne podejście do leku, którym zależy na zaufaniu chorego czy aż dystrybutorami środka leczniczego mających do wykonania zadanie w zakresie zdrowotności populacji. Najlepiej szybko i z najwyższym zyskiem potwierdzonym wykresami wartości sprzedaży – miesięcznej, rocznej, relatywnej i tym podobnych Czy wobec tego potrzebny jest specjalny kodeks zawodow? Może wystarczy prawo państwowe? Żadne zasady działania ani systemy wartości i norm postępowania nie będą przestrzegane, jeżeli nie będą zrozumiane i docenione przez całą zbiorowość, której dotyczą. Pozostając kodeksem podanym do „wiadomości i wykonania”, pozostaną elementem obcym, uwierającym w codziennym działaniu, pozostaną tylko kolekcją dogmatów i kanonów albo co gorsza przekładańcem instrukcji, regulaminów i zarządzeń. Ale, jeśli jednak poczuwamy się do przynależności do wyjątkowej grupy zawodowej,  zbioru zasad aptekarskich w całym słowa tego znaczeniu nie stworzy „ktoś”, bo to nie „oni” będą wymagać przestrzegania paragrafów, artykułów i punktów tylko „my” stosować się do elementarnych wartości zawodu.  
   A więc – HOC AGE!

   PS.
   W następnym „odcinku” Kodeksu Etyki Aptekarza RP będzie podany pełny, jednolity jego  tekst. Jak uważni PT Aptekarze zauważyli, w dotychczasowych częściach pojawiały się treści podobne, powtarzały się też pewne zagadnienia. Treść Kodeksu powstawała sukcesywnie, opierając się na uwagach przekazywanych przez kolegów. Wprawdzie mało było tychże uwag, niemniej jednak chciałabym w tym miejscu podziękować wszystkim, którzy nie żałowali czasu na zapoznanie się z kolejnym projektem naszego, aptekarskiego sposobu na godne wykonywanie zawodu. Dziękuję też za możliwość zapoznania się z innymi kodeksami zawodowymi, przekazywanymi na moje ręce przez kolegów. A zasadniczą treść czerpałam oczywiście z pracy poprzedniego Zespołu przygotowującego projekt KEA RP – i też bardzo za taką możliwość dziękuję. A teraz naprawdę czekam na wszystkie uwagi, pozytywne czy negatywne, tylko nie takie, z którymi już przyszło mi się spotkać i które nic nie wnoszą:  a po co nam „to”? i jeszcze: „to do niczego” – rozumiem, ale dlaczego,     dlaczego? Proszę uzasadnić.

* Jan Wolfgang „O zacności powołań w miarę wykształcenia osób niemi zajętych …” Pamiętnik Farmaceutyczny Wileński 1820, T. I, nr 2 str. 284 i nast.
** Bazyli Leszczyłowski, Etyka i deontologia zawodu farmaceuty w Polsce w XIX i XX wieku, PWN 1988 str. 159

     mgr farm. Lidia Maria Czyż
      Koordynator Departamentu
      Etyki i Deontologii Zawodu
      Naczelnej Rady Aptekarskiej

 

KODEKS APTEKARZA RP

Część szczegółowa

Rozdział III

ZASADY POSTĘPOWANIA WOBEC SPOŁECZNOŚCI ZAWODOWEJ I WSPÓŁOBYWATELI

Art.
Stosunki miedzy aptekarzami powinny opierać się na wzajemnym szacunku, lojalności, koleżeństwie i solidarności.

Art.
Aptekarz powinien zachowywać dobre obyczaje i dobrą praktykę apteczną w kontaktach z przedstawicielami przemysłu farmaceutycznego i nie angażować się w działania mogące narazić autorytet zawodu lub zawieść zaufanie publiczne.

Art.
Aptekarz powinien dbać o racjonalną terapię środkami leczniczymi nie umniejszając praw chorego a jednocześnie zapobiegać nadużywaniu i marnotrawieniu leków. Niedopuszczalne jest pozyskiwanie dochodów w sposób niezgodny z zasadami etyki i deontologii zawodu.

Art.
Aptekarz nie może przekraczać swoich kompetencji w zakresie wykonywania usług, do których nie jest przygotowany merytorycznie. W razie wątpliwości przy wykonywaniu czynności zawodowych powinien skorzystać z konsultacji innego Aptekarza. Udzielanie konsultacji jest powinnością Aptekarza.

Art.
Aptekarz, wykorzystując swe umiejętności zawodowe i pozycję w społeczeństwie, powinien uczestniczyć w działaniach na rzecz środowiska naturalnego; szerzyć wiedzę o prozdrowotnym sposobie życia; brać udział w przeciwdziałaniu patologiom społecznym.

Rozdział IV

PRZEPISY KOŃCOWE

Art.
W przypadkach nie przewidzianych w Kodeksie Etyki Aptekarza RP, aptekarz powinien postępować zgodnie z zasadami sformułowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Aptekarskiego oraz uchwałach organów samorządu aptekarskiego.

 

Fot. Dreamstime