09.2009 – „Aptekarz – misja czy zawód?”

    Jeżeli pacjenci oczekują od farmaceutów zrozumienia, to warto poświęcić parę słów na refleksję nad tym procesem. Zrozumienie drugiego człowieka jest aktem bardzo złożonym. Rozum, rozumienie, zrozumienie czyli użycie rozumu – to czynność racjonalna i umysłowa. Jako taka powinna być dostępna każdemu, kto jest sprawny intelektualnie. Praktyka życia dowodzi jednak, że nie można dać się zwieść myśli wynikającej z analizy słowa. Akt zrozumienia drugiej osoby ma bowiem charakter holistyczny. Angażuje tak intelekt osoby, od której oczekuje się zrozumienia, jak i jej intuicję. Badania nad faktem rozumienia, jak również potoczne doświadczenie, pozwalają  stwierdzić, że jest to wydarzenie doświadczane na kontinuum od  „całkowitego braku zrozumienia” po  „pełnię zrozumienia”. Podobna rozpiętość cechuje przeżywanie poczucia bycia rozumianym. Jak istotne jest to doświadczenie dla człowieka wiemy odnosząc się do naszych osobistych doświadczeń. Do jednych z najboleśniejszych należy przeżycie braku zrozumienia. Szczególnie boleśnie dotykające wtedy, kiedy osoba doświadcza  rozczarowania, jeżeli wcześniej miała poczucie „bycia rozumianym w pełni” i nagle spotyka się z „totalnym brakiem  zrozumienia”.  W aspekcie relacji z pacjentem należy zwrócić uwagę na jeszcze jedną umiejętność. Nie wystarczy bowiem zrozumieć, należy jeszcze posiadać zdolność wyrażania tego faktu. Te dwie umiejętności nie zawsze idą równolegle. Farmaceuci mówiąc o oczekiwaniach wobec siebie, zwracali uwagę na niebezpieczeństwo „nadmiernego rozumienia” pacjenta. Narastanie emocji, eskalacja przywiązania pacjenta do farmaceuty – budzi niepokój. Pojawia się pytanie, jak spełnić oczekiwania pacjenta – rozumieć go „w pełni” i równocześnie chronić siebie przed jego „zaborczością”? Na to pytanie nie można odpowiedzieć w ramach artykułu. Realizowanie takiego zadania wymaga ulepszania opisanych umiejętności za pomocą odpowiednich ćwiczeń. Na warsztatach, kursach (dla osób wykonujących zawody społecznie służebne), ludzie uczą się przede wszystkim w sposób przyjazny i bezpieczny dla siebie wyrażać zrozumienie.
    Rozważania na temat istoty aktu zrozumienia są tylko tłem dla dalszych refleksji na temat tożsamości osobistej i zawodowej farmaceuty. Bardzo jasno związek miedzy jedną i drugą opisuje Erik Erikson. Wypowiadając się na temat tożsamości stwierdza: „tożsamość to poczucie, że jest się kimś szczególnym, a jednocześnie zintegrowanym w obrębie społecznego układu odniesienia, w którym się odgrywa określoną rolę. Mówiąc inaczej, tożsamość odnosi się do przypisania jednostce przez jej otoczenie społeczne pewnych cech, pozwalających na jej identyfikację. Nasza zawodowa tożsamość sprawia, że myślimy o sobie w konkretny sposób, pracujemy oraz opowiadamy swoją historię zawodową innym. Związek pomiędzy tym, kim jesteśmy i co robimy, powstawał wiele lat na podstawie różnych osobistych doświadczeń, wniosków i analiz.”
    Zatem, czy o pracy farmaceuty można powiedzieć, że to jest misja? Tak, ale tylko wtedy, kiedy sam farmaceuta potraktuje swoją pracę jako spełnianie misji. Z całą pewnością możemy powiedzieć, że nikt nie rodzi się z genetycznymi uwarunkowaniami do wykonywania jakiegoś zawodu. Ale z równą pewnością można stwierdzić, że człowiek sam na drodze własnych decyzji i wysiłków wybiera zawód, który będzie wykonywał i podejmuje decyzje o tym, jak go będzie wykonywał. To my kształtujemy nasze zainteresowania, nasze kompetencje, nasze podejście do pracy. W każdym zawodzie powinno wybrzmiewać takie samo powołanie: wykonywać swoją pracę, jakakolwiek by ona nie była, z pełną pasją, zaangażowaniem i energią.

     Był kiedyś człowiek, który był portierem. Był doskonały. Skupiał się na ludziach, był uważny i dokładny. Potem został elektrykiem. Wszyscy przychodzili do niego, bo dogadywał się z każdą maszyną elektryczną. Potem został sprzedawcą, który w pełni angażował się w swoją pracę. Teraz jest szefem zespołu obsługi klienta. W każdym z tych zawodów wyróżniał się i był lepszy od ludzi, którzy pracowali znacznie dłużej niż on. Do każdego z nich wnosił energię, skupienie i oddanie. Powołanie nie jest w zawodzie, który wykonuje, jest w nim jako osobie.