01.2017 – UE – nowe rejestracje.
W styczniu 2017 r. Komisja Europejska w ramach procedury centralnej wydała 11 decyzji o dopuszczeniu do obrotu nowych produktów leczniczych przeznaczonych do stosowania u ludzi. Dotyczą one 2 nowych substancji czynnych (bezlotoksumab, lonoktokog alfa) oraz 8 substancji czynnych już stosowanych w lecznictwie, w tym 1 substancji zarejestrowanej w nowym wskazaniu jako lek sierocy (merkaptamina). Produkty omówiono w ramach klasy ATC według WHO oraz substancji czynnej preparatów z uwzględnieniem wskazań i mechanizmu działania według Charakterystyki Produktu Leczniczego, pomijając inne szczegóły, które można znaleźć w witrynie internetowej Europejskiej Agencji Produktów Leczniczych (http://www.ema.europa.eu).
A – Przewód pokarmowy i metabolizm
A10 – Leki stosowane w cukrzycy; A10A – Insuliny i analogi insuliny;
A10AB – Insuliny i analogi insuliny do wstrzyknięć, o krótkim czasie działania
Insulin aspart: Fiasp (Novo Nordisk) to 2. zarejestrowana w tej klasie marka insulin aspart. Do sprzedaży wprowadzono NovoRapid (Novo Nordisk). Insulina aspart wytwarzana jest w komórkach Saccharomyces cerevisiae w wyniku rekombinacji DNA.
Produkt leczniczy Fiasp jest szybkodziałającą doposiłkową formą insuliny aspart, w przypadku której dodatek nikotynamidu (witaminy B3) powoduje szybsze początkowe wchłanianie insuliny w porównaniu z produktem NovoRapid. Początek działania następował o 5 minut wcześniej, a czas do osiągnięcia maksymalnej szybkości wlewu glukozy był o 11 minut krótszy w przypadku produktu leczniczego Fiasp niż w przypadku produktu leczniczego NovoRapid. Fiasp może być podany podskórnie do 2 minut przed rozpoczęciem posiłku, z możliwością podania do 20 minut po rozpoczęciu posiłku.
Podstawowym działaniem produktu leczniczego Fiasp jest regulowanie metabolizmu glukozy. Insuliny, w tym insulina aspart, wywierają swoje swoiste działanie przez wiązanie się z receptorami insulinowymi. Insulina związana z receptorem obniża stężenie glukozy we krwi przez ułatwienie wychwytu glukozy przez komórki mięśni szkieletowych i tkanki tłuszczowej oraz przez hamowanie uwalniania glukozy z wątroby. Insulina hamuje lipolizę w adipocytach, hamuje proteolizę i wzmaga syntezę białek.
A10AE – Insuliny i analogi insuliny do wstrzyknięć, o długim czasie działania;
Insulin glargine: Lusduna (Merck Sharp & Dohme) to 4. zarejestrowana marka insuliny glargine. Jest produktem leczniczym biopodobnym. Do sprzedaży wprowadzono 3 marki: Lantus (Sanofi-Aventis), od lipca 2015 Abasaglar (Eli Lilly; lek zarejestrowany pierwotnie pod nazwą Abasria) i od grudnia 2016 Toujeo (Sanofi-Aventis; lek zarejestrowany pierwotnie pod nazwą Optisulin).
A10AE30 – Połączenia
Insulin glargine+lixisenatide: Suliqua (Sanofi-Aventis) to 1. zarejestrowane połączenie insuliny glargine z liksysenatydem. Produkt leczniczy Suliqua jest wskazany w leczeniu skojarzonym z metforminą u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2 w celu poprawy kontroli glikemii, gdy nie zostało to osiągnięte podczas stosowania metforminy samodzielnie lub w skojarzeniu metforminy z innym doustnym produktem leczniczym obniżającym stężenie glukozy lub z insuliną bazalną. Insulina glargine jest wytwarzana metodą rekombinacji DNA w komórkach Escherichia coli.
Suliqua stanowi skojarzenie dwóch substancji czynnych o uzupełniających się wzajemnie mechanizmach działania, co sprzyja poprawie kontroli glikemii: insuliny glargine, analogu insuliny bazalnej (wpływającej głównie na stężenie glukozy w osoczu na czczo) i liksysenatydu, agonisty receptora GLP-1 (wpływającego głównie na poposiłkowe stężenie glukozy). Stosowanie skojarzenia insuliny glargine i liksysenatydu nie ma wpływu na farmakodynamikę insuliny glargine.
Podstawowe działanie insuliny, w tym insuliny glargine, polega na regulowaniu metabolizmu glukozy. Insulina i jej analogi zmniejszają stężenie glukozy we krwi poprzez pobudzenie obwodowego zużycia glukozy, szczególnie przez mięśnie szkieletowe i tkankę tłuszczową, oraz poprzez hamowanie wytwarzania glukozy w wątrobie. Insulina hamuje lipolizę i proteolizę oraz nasila syntezę białek.
Liksysenatyd jest agonistą receptora glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1). Receptor GLP-1 jest docelowym receptorem dla natywnego GLP-1, endogennego hormonu inkretynowego, zwiększającego wydzielanie insuliny z komórek beta wysp trzustkowych w sposób zależny od stężenia glukozy i hamującego wydzielanie glukagonu z komórek alfa wysp trzustkowych. Liksysenatyd stymuluje wydzielanie insuliny, gdy stężenie glukozy we krwi jest zwiększone, lecz nie podczas normoglikemii, co zmniejsza ryzyko wystąpienia hipoglikemii. Równocześnie zahamowaniu ulega wydzielanie glukagonu. W przypadku hipoglikemii zachowany jest mechanizm awaryjny wydzielania glukagonu. Poposiłkowe podanie liksysenatydu powoduje również spowolnienie opróżniania żołądka, co prowadzi do zmniejszenia szybkości wchłaniania glukozy pochodzącej z posiłku i pojawiania się jej we krwi krążącej.
B – Krew i układ krwiotwórczy
B02 – Leki przeciwkrwotoczne; B02B – Witamina K i inne hemostatyki; B02BD – Czynniki krzepnięcia krwi
Coagulation factor VIII (lonoctocog alfa): Afstyla (CSL Behring) to 16. zarejestrowana marka ludzkiego czynnika VIII krzepnięcia krwi, w tym 9. marka ludzkiego rekombinowanego czynnika VIII, w tym 1. marka 4. rodzaju (lonoktokog alfa) ludzkiego rekombinowanego czynnika VIII.
Afstyla jest wskazany w leczeniu i profilaktyce krwawień u pacjentów z hemofilią typu A (wrodzonym niedoborem VIII czynnika krzepnięcia krwi), we wszystkich grupach wiekowych.
Afstyla jest rekombinowanym, pojedynczym łańcuchem ludzkiego czynnika krzepnięcia VIII wytwarzanym w komórkach jajników chińskich chomików (CHO), który zastępuje brakujący czynnik krzepnięcia VIII potrzebny do skutecznej hemostazy. Jest to struktura, gdzie większość B-domeny występującej w dzikim typie pełnołańcuchowego czynnika VIII i 4. aminokwasu sąsiadującego z kwaśną domeną a3 zostało usunięte (aminokwasy 765 do 1652 pełnołańcuchowego czynnika VIII), co pozwala na kowalencyjne mostkowanie w celu połączenia ciężkich i lekkich łańcuchów czynnika VIII. Nowoutworzone połączenie ciężkiego i lekkiego łańcucha czynnika VIII wprowadza nowe miejsce N-glikozylacji. Ponieważ miejsce cięcia przez furynę występuje w czynniku VIII typu dzikiego pomiędzy usuniętą domeną B, jak i domeną a3, produkt leczniczy Afstyla jest określany jako cząsteczka pojedynczego łańcucha czynnika VIII. Lonoktokog alfa wykazał wyższe powinowactwo czynnika von Willebranda (VWF) w stosunku do rekombinowanego czynnika VIII (rFVIII) o pełnej długości łańcucha. VWF stabilizuje i chroni czynnik VIII przed degradacją. Aktywowany produkt leczniczy Afstyla posiada sekwencję aminokwasową identyczną z endogennym FVIIIa.
Kompleks czynnika von Willebranda i czynnika VIII składa się z dwóch cząsteczek (czynnik VIII i czynnik von Willebranda) o różnych funkcjach fizjologicznych. Podawany pacjentowi choremu na hemofilię czynnik VIII wiąże się z czynnikiem von Willebranda w krwioobiegu pacjenta. Aktywowany czynnik VIII działa jako kofaktor aktywowanego czynnika IX, przyśpieszając przemianę czynnika X w aktywowany czynnik X. Aktywowany czynnik X przekształca protrombinę w trombinę. Trombina przekształca fibrynogen w fibrynę, co umożliwia powstanie skrzepu.
Hemofilia A jest sprzężonym z chromosomem X dziedzicznym zaburzeniem krzepnięcia krwi, powodującym obniżenie poziomu czynnika VIII, w wyniku czego dochodzi do krwawienia do stawów, mięśni lub narządów wewnętrznych, samoistnie lub w następstwie urazu po wypadku lub po zabiegu chirurgicznym. Dzięki terapii zastępczej poziom czynnika VIII w osoczu zwiększa się, co umożliwia czasowe wyrównanie niedoboru czynnika i zmniejszenie skłonności do krwawień.
Zarejestrowano wcześniej 3 rodzaje rekombinowanych ludzkich czynników VIII krzepnięcia krwi:
– octocog alfa (6 marek): Advate (Baxter), Helixate Nexgen (Bayer), Iblias (Bayer), Kogenate Bayer, Kovaltry (Bayer), Recombinate (Baxalta);
– simoctocog alfa (1 marka): Nuwiq (Octapharma);
– turoctocog alfa (1 marka): NovoEight (Novo Nordisk).
Ponadto zarejestrowano 7 marek leków zawierających ludzki czynnik VIII krzepnięcia krwi wytwarzany z osocza ludzkich dawców. Do sprzedaży wprowadzono 2 marki: Haemoctin (Biotest) i od września 2016 Beriate (CSL Behring). Nie pojawiły się jeszcze na rynku: Emoclot (Kedrion), Innovate (Biomed Lublin), Octanate i Octanate LV (Octapharma), Optivate (Bio Products Laboratory), Pharmavate (Pharma Innovations).
G – Układ moczowo-płciowy i hormony płciowe
G04 – Leki urologiczne; G04B – Leki urologiczne; G04BE – Preparaty stosowane w zaburzeniach erekcji
Tadalafil: Tadalafil Generics (Mylan) to 10. zarejestrowana marka tadalafilu, w tym 2. marka ze wskazaniami wyłącznie w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego. Od lipca 2014 wprowadzono na rynek preparat Adcirca (Eli Lilly; wcześniejsza nazwa preparatu: Tadalafil Lilly). Leki wskazane są w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego klasy II i III według klasyfikacji WHO, w celu poprawy zdolności wysiłkowej u dorosłych; także w leczeniu idiopatycznego tętniczego nadciśnienia płucnego oraz tętniczego nadciśnienia płucnego związanego z kolagenowym schorzeniem naczyń.
Zarejestrowano 8 marek tadalafilu wskazanych do stosowania w zaburzeniach erekcji. Do sprzedaży od lipca 2014 wprowadzono Cialis (Eli Lilly). Nie pojawiły się jeszcze na rynku: Exerdya (PharmaSwiss), Tadalafil Accord (Accord Healthcare), Tadalafil Mylan, Tadalafil PMCS (Pro.Med.CS), Tadalafil Teva, Vixantus (Actavis) oraz zarejestrowany w Polsce także w styczniu 2017 Tadalafil Apotex.
Uwaga: WHO dla tadalafilu przewiduje tylko jedną klasę G04BE, chociaż wskazania preparatów Adcirca i Tadalafil Generics pasują do klasy C01EB – Inne leki nasercowe. Niektóre preparaty tadalafilu w dawce 20 mg (Tadalafil Accord) mają jednak zarejestrowane podwójne wskazania: zarówno do stosowania w zaburzeniach erekcji, jak i w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego.
H – Leki hormonalne działające ogólnie, z wyłączeniem hormonów płciowych i insulin
H05 – Homeostaza wapnia; H05A/H05AA – Hormony przytarczyc i analogi
Teriparatide: Terrosa (Gedeon Richter) i Movymia (Stada) to odpowiednio 2. i 3. zarejestrowana marka teryparatydu, jako produkty lecznicze biopodobne. Na rynek wprowadzono lek oryginalny Forsteo (Eli Lilly).
Teryparatyd, rhPTH(1-34), wytwarzany metodą rekombinacji DNA przez Escherichia coli, ma strukturę identyczną z sekwencją 34 N-końcowych aminokwasów endogennego ludzkiego parathormonu.
Jest wskazany w leczeniu osteoporozy u kobiet w okresie pomenopauzalnym i u mężczyzn o podwyższonym ryzyku złamań. U kobiet w okresie pomenopauzalnym wykazano znaczące zmniejszenie częstości występowania złamań kręgów oraz złamań pozakręgowych, nie dotyczy to jednak szyjki kości udowej. Stosowany także w leczeniu osteoporozy związanej z długotrwałym stosowaniem glikokortykosteroidów o działaniu ogólnoustrojowym u kobiet i mężczyzn, o podwyższonym ryzyku złamań.
Endogenny parathormon (PTH) zbudowany z 84 aminokwasów jest głównym czynnikiem regulującym metabolizm wapnia i fosforanów w tkance kostnej i w nerkach. Teryparatyd [rekombinowany ludzki parathormon; rhPTH(1-34)] jest aktywnym fragmentem (1-34) endogennego ludzkiego parathormonu. Działanie fizjologiczne PTH obejmuje pobudzanie procesu tworzenia kości wpływając bezpośrednio na komórki kościotwórcze (osteoblasty), pośrednio powodując zwiększenie wchłaniania wapnia w jelitach oraz zwiększanie zwrotnego wchłaniania wapnia w kanalikach nerkowych i wydalania fosforanów przez nerki.
J – Leki przeciwzakaźne działające ogólnie
J05 – Leki przeciwwirusowe działające ogólnie; J05A – Bezpośrednio działające leki przeciwwirusowe;
J05AE – Inhibitory proteazy
Darunavir: Darunavir Mylan to 2. zarejestrowana marka darunawiru. Do sprzedaży wprowadzono lek oryginalny Prezista (Janssen-Cilag).
W skojarzeniu z rytonawirem w małej dawce leki są wskazane do stosowania jednocześnie z innymi przeciwretrowirusowymi produktami leczniczymi w leczeniu pacjentów zakażonych ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV‑1).
Darunawir jest inhibitorem dimeryzacji i aktywności katalitycznej proteazy wirusa HIV-1. Wybiórczo hamuje rozszczepienie zakodowanego w HIV kompleksu poliproteinowego Gag-Pol w komórkach zakażonych wirusem, zapobiegając w ten sposób tworzeniu się dojrzałych zakaźnych cząsteczek wirusa. Darunawir jest pierwotnie metabolizowany przez izoenzym CYP3A. Rytonawir hamuje CYP3A, zwiększając przez to istotnie stężenie darunawiru w osoczu.
J05AF – Nukleozydowe i nukleotydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy
Tenofovir alafenamide: Vemlidy (Gilead Sciences) to 1. zarejestrowana marka alafenamidu tenofowiru. Lek jest wskazany do stosowania w leczeniu przewlekłego zapalenia wątroby typu B u dorosłych i młodzieży (w wieku od 12 lat i starszej, o masie ciała co najmniej 35 kg).
Alafenamid tenofowiru jest amidofosfonianowym prolekiem tenofowiru (analogu monofosforanu 2′-dezoksyadenozyny). Alafenamid tenofowiru przenika do pierwotnych hepatocytów na drodze biernej dyfuzji oraz za pośrednictwem transporterów wychwytu wątrobowego OATP1B1 i OATP1B3. Jest hydrolizowany głównie przez karboksyloesterazę 1 w pierwotnych hepatocytach, w wyniku czego powstaje tenofowir. Następnie w komórkach tenofowir ulega fosforylacji do farmakologicznie czynnego metabolitu – difosforanu tenofowiru, który hamuje replikację HBV poprzez włączanie się do wirusowego DNA za pomocą odwrotnej transkryptazy HBV, co powoduje zakończenie łańcucha DNA.
Tenofowir wykazuje swoiste działanie na wirusa zapalenia wątroby typu B i ludzkiego wirusa niedoboru odporności (HIV-1 i HIV-2). Difosforan tenofowiru jest słabym inhibitorem polimeraz DNA ssaków, w tym mitochondrialnej polimerazy DNA γ. Na podstawie kilku analiz, w tym analiz DNA mitochondrialnego, nie uzyskano żadnych dowodów na toksyczność mitochondrialną w warunkach in vitro.
J06 – Surowice odpornościowe i immunoglobuliny; J06B – Immunoglobuliny; J06BB – Immunoglobuliny swoiste
Bezlotoxumab: Zinplava (Merck Sharp & Dohme) jest wskazany do stosowania w zapobieganiu nawrotom zakażenia wywoływanego przez Clostridium difficile (CDI, ang. Clostridium difficile infection) u dorosłych z wysokim ryzykiem nawrotu CDI.
Bezlotoksumab jest ludzkim przeciwciałem monoklonalnym wytwarzanym w komórkach jajnika chomika chińskiego z zastosowaniem technologii rekombinacji DNA. Wiąże się z toksyną B Clostridium difficile i neutralizuje jej aktywność. Bezlotoksumab zapobiega nawrotowi CDI, zapewniając odporność bierną na toksynę wytwarzaną w wyniku rozrostu pozostałych w organizmie lub nowo nabytych przetrwalników C. difficile.
S – Narządy zmysłów
S01 – Leki oftalmologiczne; S01X/S01XA – Pozostałe leki oftalmologiczne
Mercaptamine: Cystadrops (Orphan Europe) jest wskazany w leczeniu rogówki, w której odkładają się kryształki cystyny u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 2 lat z cystynozą.
Merkaptamina (cysteamina) ogranicza gromadzenie się kryształków cystyny w rogówce, działając jako środek eliminujący cystynę poprzez jej przemianę w cysteinę i mieszany dwusiarczek cysteiny i cysteaminy.
Decyzją Komisji Europejskiej z 7 listopada 2008 chlorowodorek cysteaminy został oznaczony jako sierocy produkt leczniczy w podanym wskazaniu, a w okresie od 23 stycznia 2017 ma zagwarantowaną 10‑letnią wyłączność rynkową.
Niektóre decyzje porejestracyjne Komisji Europejskiej:
- decyzja z 9 I 2017 dotycząca wycofania, na wniosek posiadacza (Teva) z 22 XI 2016, pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego stosowanego u ludzi Vylaer Spiromax, zarejestrowanego 19 XI 2014 – substancje czynne: budesonide + formoterol, klasa R03AK;
- decyzja z 18 I 2017 dotycząca wycofania, na wniosek posiadacza (Acino) z 22 XI 2016, pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego stosowanego u ludzi Clopidogrel Acino, zarejestrowanego 28 VII 2009 – substancja czynna: clopidogrel, klasa B01AC;
Opracowanie: dr n. farm. Jarosław Filipek
Kierownik Działu Informacji o Produktach
Administrator Farmaceutycznej Bazy Danych
QuintilesIMS
2017-03-01
Krajowa Baza Produktów Ochrony Zdrowia (KBPOZ)
Źródła:
– klasyfikacja ATC i nomenklatura nazw substancji czynnych na podstawie opracowania WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology (“Guidelines for ATC Classification and DDD assignment 2017”, Oslo 2016; “ATC Index with DDDs 2017”, Oslo 2016), ze zmianami i uzupełnieniami mającymi zastosowanie w roku 2017 – tłumaczenie własne;
– informacje rejestracyjne: “Community register of medicinal products for human use”; “Community list of not active medicinal products for human use”;
– informacje o wprowadzeniu produktu na rynek w Polsce: dane QuintilesIMS;
– opisy wskazań i mechanizmów działania: Charakterystyki Produktów Leczniczych;
– pozostałe opinie i komentarze: autorskie.
