06.2011 – „E-recepta – list Dyrektora Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia.”

   Szanowni Państwo,

Mając na uwadze podnoszone wątpliwości i kwestie dotyczące prawnych aspektów wdrożenia prototypu systemu e-Recepta pragnę wyjaśnić, co następuje:

Prototyp e-Recepta jest wdrażany przez Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia, w ramach projektu P1 – Elektroniczna Platforma Gromadzenia, Analizy i Udostępniania zasobów cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych. Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia jest jednostką budżetową podległą Ministrowi Zdrowia, powołaną na mocy zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 lipca 2000 r. (Dz. Urz. MZ Nr 1, poz. 25). Zgodnie ze statutem, do działalności podstawowej centrum należy realizacja zadań wspierających rozwój systemów informacyjnych, w szczególności systemów ewidencyjno-informatycznych, umożliwiających podejmowanie działań optymalizujących wykorzystanie środków finansowych przeznaczonych na ochronę zdrowia, a ponadto projektowanie i monitorowanie funkcjonowania systemów informacyjnych w ochronie zdrowia, w tym dotyczących usług medycznych (Dz. Urz. Min. Zdrow. z 2010 r. Nr 9, poz. 56).

   Celem wdrożenia prototypu e-Recepta jest zebranie doświadczeń oraz uzyskanie wiedzy potrzebnej do opracowania modelu docelowego systemu recepty elektronicznej, który będzie funkcjonował na terenie Polski w ramach Projektu Elektronicznej Platformy Gromadzenia, Analizy i Udostępniania zasobów cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych, o którym mowa w Art. 7 ust 1 Ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia [1]. Docelowy system musi cechować się funkcjonalnością, która umożliwi:

a)    podniesienie standardu usług medycznych oraz opieki farmaceutycznej dla pacjentów,
b)    łatwiejsze wykonywanie usług w aptekach, przychodniach i szpitalach,
c)    usprawnienie pracy osób, które na co dzień będą wykorzystywać system.

   Podkreślenia wymaga fakt, że wdrożenie prototypu systemu nie zakłada zastąpienia na terenie powiatu leszczyńskiego ani Leszna recepty drukowanej receptą elektroniczną, ponieważ nie ma ku temu podstaw prawnych. Aktem prawnym regulującym sposób i tryb wystawiania recept lekarskich jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2007 r. w sprawie recept lekarskich,  wydane na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Rozporządzenie to mówi, że recepta ma postać druku, podpisanego własnoręcznie przez osobę uprawnioną do wystawiania recept (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Oznacza to, że recepta elektroniczna w aktualnym stanie prawnym może być wyłącznie elektroniczną kopią recepty tradycyjnej. Recepta elektroniczna funkcjonująca w ramach prototypu nie zastępuje recepty tradycyjnej. Prototyp zakłada funkcjonowanie – w sensie prawnym – wyłącznie recepty drukowanej na papierze.

W odniesieniu do kwestii związanych z ochroną danych osobowych należy podkreślić, że recepta elektroniczna nie zawiera żadnych danych osobowych. Dane takie znajdują się wyłącznie na recepcie papierowej, tylko w chwili jej wystawiania. System

   e-Recepta zapamiętuje zestaw lekarstw przepisanych pacjentowi identyfikowanemu w systemie przy pomocy losowo wygenerowanego 18 cyfrowego numeru. Pacjent uzyskuje ten numer w chwili pierwszej rejestracji w systemie i posługuje się nim podczas wizyty w aptece lub w gabinecie. Dane osobowe zapisane na recepcie papierowej nie trafiają nigdy do systemu e-Recepta.

Mimo, że prototyp nie gromadzi żadnych danych osobowych, to jest on zgodny z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentacji przetwarzania danych osobowych oraz warunków technicznych i organizacyjnych, jakim powinny odpowiadać urządzenia i systemy informatyczne służące do przetwarzania danych osobowych. W szczególności położono nacisk na zapewnienie wysokiego poziomu zabezpieczenia przetwarzania danych w systemie. Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia podjęło te działania aby pozyskać wiedzę niezbędną do wdrożenia właściwego rozwiązania docelowego.

Dane zgromadzone w prototypie e-recepta są całkowicie anonimowe, dlatego nie istnieje ryzyko mimowolnego ich przekazania jakimkolwiek podmiotom nieupoważnionym. Ich identyfikacja jest możliwa tylko w momencie fizycznej obecności osoby, której dotyczą. Żadna apteka korzystająca z prototypu nie narazi się na zarzut przekazywania danych umożliwiających identyfikację indywidualnego pacjenta, lekarza lub świadczeniodawcy osobom nieupoważnionym (art. 103 ust. 2 pkt. 4a ustawy z dnia 6 września 2001 r. prawo farmaceutyczne). Nie istnieje ryzyko, że wojewódzki inspektor farmaceutyczny mógłby podjąć działania skutkujące ewentualnym cofnięciem zezwolenia na prowadzenie apteki.

Elektroniczna Platforma Gromadzenia, Analizy i Udostępniania zasobów cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych współdziałać będzie z systemami informatycznymi użytkowanymi przez NFZ oraz GIF. NFZ oraz GIF są zapraszane i chętnie widziane przez CSIOZ przy współpracy w budowaniu prototypów oraz systemów docelowych w ramach projektów realizowanych przez CSIOZ. Prototyp e-Recepta jest realizowany wyłącznie przez CSIOZ. Zarówno NFZ jak i GIF są jednymi z beneficjentów systemu, dlatego akceptacja NFZ czy GIF na udział innych beneficjentów w prototypie na tym etapie prac jest zbędna. Dane przetwarzane w systemie są anonimowe i pozostają w nim docelowo dlatego ich użytkowanie przez NFZ i GIF może być tylko i wyłącznie testowe, w celu pozyskania wiedzy o potencjalnych korzyściach lub zagrożeniach.

Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia niestety nie przewidziało wynagrodzeń pieniężnych dla aptek, jak i świadczeniodawców uczestniczących w prototypie. Prototyp realizowany jest bowiem w interesie publicznym – po to, aby lepiej przygotować rozwiązanie docelowe. Podmioty uczestniczące w realizacji prototypu odnoszą jednak korzyści wynikające z faktu uczestnictwa w nim. Pomimo ograniczeń w funkcjonalności recepty elektronicznej, wymuszonych treścią aktualnie obowiązujących przepisów,

   e-Recepta jest użyteczna w działaniu usługodawców, aptek oraz pacjentów uczestniczących w prototypie.  Wprowadza ona nową jakość pracy i obsługi pacjenta. Przykładowo recepta elektroniczna gwarantuje czytelność danych, co może poprawić zarówno czas ekspedycji leków jak również ograniczyć liczbę wizyt lekarskich związanych z koniecznością poprawy recepty lekarskiej. Ponadto usługodawcy i apteki uzyskują dostęp do mechanizmów kontroli interakcji leków zarówno przy ordynacji jak i przy realizacji recepty lekarskiej. Korzyści są zatem widoczne i możliwe do zwymiarowania. Nie można zatem twierdzić, iż apteki uczestniczące w prototypie nie otrzymują żadnej wartości dodanej.

Podsumowując, włączenie się do prototypu e-Recepta niesie wiele konkretnych korzyści. Pojawiające się obawy oraz wątpliwości dotyczące zgodności prototypu ze stanem prawnym są nieuzasadnione. Skorzystanie z szansy wzięcia udziału we wdrożeniu prototypowym systemu, który w niedługim czasie będzie wymogiem może być sposobem wyróżnienia się w środowisku lekarskim oraz aptekarskim oraz poprawy wizerunku w oczach pacjenta.

Wyrażam głęboką nadzieję, że aktywnie zaangażują się Państwo w testowanie prototypu e-Recepty a Państwa cenne uwagi zebrane podczas testowania przyczynią się do powstania systemu docelowego, odpowiadającego potrzebom wszystkich beneficjentów.