09.2011 – „Rozmawiać z pacjentem.”

   Jak rozmawiać, aby się porozumieć? Jak słuchać, aby chciano do nas mówić? Jak mówić, aby zostać wysłuchanym? Na te pytania, i nie tylko odpowiada książka wydana nakładem wydawnictwa SWPS Academica pt. „Rozmawiać z pacjentem”. Autorzy przekonują, iż pewien sposób prowadzenia rozmowy może mieć naprawdę znaczenie terapeutyczne. Zgromadzili oni obszerny materiał dowodowy, świadczący o tym, że pacjenci, którzy doświadczyli skuteczności komunikacji interpersonalnej w kontaktach z pracownikami służby zdrowia, są bardziej zadowoleni ze sposobu leczenia, mniej skłonni do narzekań, że są źle leczeni, zaś rekonwalescencja przebiega u nich znacznie szybciej.

   Powszechnym wydaje się niestety zjawisko polegające na tym, iż większości pacjentów brakuje odwagi, by pytać o wszystko, co ich niepokoi, a często nie rozumieją dokładnie tego, co mówi do nich profesjonalista. Tymczasem zgodnie z przytoczonym w nagłówku mottem pacjent powinien być partnerem współuczestniczącym w procesie leczenia. Wspólne rozwiązywanie problemów daje lepszą motywację do przyjęcia wynegocjowanych rozwiązań. Natomiast brak empatii, płytki humanizm sprawia, że pacjenci zaczynają nabierać przeświadczenia, iż wiodącym motywem pracy medyka nie jest dobro chorego, lecz korzyść finansowa. Autorzy konkludują, iż zwracanie się w kierunku niekonwencjonalnych metod leczenia w dużym stopniu ma swoje źródło w fakcie, iż ludzie oferujący tego typu usługi są mniej zainteresowani stroną techniczną i biurokratyczną procesu leczenia, a bardziej zwracają uwagę na osobowością pacjenta i są skłonni poświęcić więcej czasu na rozmowę. Chociaż realia pracy współczesnego lekarza, czy farmaceuty wymuszają pewną automatykę działań nie wolno zapomnieć, że pacjenci chcą odczuwać szacunek i wsparcie duchowe.

   Publikacja omawia szereg technik, między innymi metodę aktywnego słuchania. Udzielanie porad i informacji jest ważnym elementem pracy lekarzy i farmaceutów, jednak równie ważne jest słuchanie. Dopiero oba te elementy łącznie wpływają na zadowolenia pacjenta z konsultacji. Wbrew obiegowej opinii, aktywne słuchanie nie polega wyłącznie na uważnym i skupionym wysłuchaniu treści. Natomiast prawidłowo stosowane jest niezwykle pomocne w kontaktach z pacjentami trudnymi, czy ze skłonnościami do rozemocjonowania, ponieważ zmniejsza siłę negatywnych uczuć rozmówcy. Inną, ze wszech miar godną polecenia metodą przekazywania treści są tzw. komunikaty „ja”. Pozwalają one w sposób nienaruszający godności drugiej osoby przekazać sprawy trudne, problematyczne, czasem wręcz nieprzyjemne. Jest to metoda wpływania (ale nie manipulacji), dająca odbiorcy szansę skorygowania swojego nieakceptowanego zachowania.

   Odbywa się to w sposób nie wywołujący u niego reakcji sprzeciwu, czy gniewu, ponieważ w komunikacie „ja” nadawca mówi wyłącznie o własnych odczuciach, obawach i oczekiwaniach, bez nakazywania, czy wskazywanie konkretnego rozwiązania problemu. Książka omawia także szereg blokad, jakie występują w komunikacji z pacjentem, przedstawia także założenia metody sześciu kroków rozwiązywania konfliktów.

   Głównym zamysłem książki jest przedstawienie postaw skutkujących poprawą sposobu komunikowania się pracowników służby zdrowia z pacjentami. Zaprezentowane w niej metody można stosować jednak również w odniesieniu do współpracowników czy bliskich. Umiejętność komunikacji interpersonalnej jest przecież warunkiem satysfakcjonujących i zdrowych relacji międzyludzkich.

   Autorzy książki dr Thomas Gordon i W. Sterling Edwards są uznanymi autorytetami. Dr Thomas Gordon jest psychologiem, autorem ośmiu książek, w tym bestsellerowego także w Polsce „Wychowania bez porażek”. Uznawany jest za prekursora demokratycznego modelu przywództwa oraz propagatora metod efektywnej komunikacji. W. Sterling Edwards jest lekarzem, specjalistą chirurgii naczyń i serca, szczególnie zaangażowanym w niesienie pomocy pacjentom w stanie terminalnym i ich rodzinom.

mgr farm. Olga Sierpniowska

Thomas Gordon, W. Sterling Edwards
„Rozmawiać z pacjentem”
Wydawnictwo Szkoły wyższej Psychologii Społecznej „Academica”
219 stron, okładka miękka