06.2012 – „Ilustrowane Kompendium Farmakologii Lullmanna.”

Układ książki zachowuje od początku do końca konsekwencję – po lewej stronie znajduje się omówienie tematu podanego w nagłówku, zaś po stronie prawej – kolorowe (!) schematy, ilustracje, ryciny i wykresy. Kolorem odznaczono również brzegi stron, co ułatwia nawigację pomiędzy głównymi działami (farmakologia ogólna, farmakologia szczegółowa, terapia wybranych jednostek chorobowych, piśmiennictwo, skorowidz leków, skorowidz rzeczowy). W książce znajdziemy w sumie aż 175 barwnych rycin autorstwa Jürgena Wirtha. To właśnie one stanowią o jej wyjątkowości. Ryciny są niezwykle estetyczne, przejrzyste i możliwe do interpretacji w sposób niezależny od tekstu, chociaż oczywiście są do niego komplementarne. Ilustracje stanowią wyróżniający atut publikacji zarówno pod względem sposobu ich zaprojektowania, mnogości, jak i bogactwa treści. W sposób korzystny dla możliwości przyswojenia i zapamiętania ograniczono ilość szczegółów anatomicznych. W większości przypadków ilustracje mają formę wizualizacji bezpośredniej, trafiają się jednak również ryciny o charakterze symbolicznym (np. przedstawienie „anksjolitycznego” działania leków betaadrenolitycznych na przykładzie muzyka występującego z grą na trąbce), a nawet humorystycznym (np. obrazek prezentujący skutki dopingu).

Forma prezentacji treści zaproponowana przez autorów Ilustrowanego Kompendium wychodzi naprzeciw uznanej już obecnie teorii inteligencji wielorakiej według Howarda Gardnera, która zrewolucjonizowała sposób myślenia o inteligencji i uczeniu. Ten amerykański psycholog, specjalista z dziedzin psychologii kognitywnej i psychologii uczenia się, w 1983 roku zaproponował rozszerzenie definicji inteligencji poza umiejętności mierzone przez test ilorazu inteligencji (test IQ). Wysunął on tezę, iż na całokształt umysłowego potencjału człowieka składa się co najmniej osiem sposobów postrzegania rzeczywistości, uczenia się i rozwiązywania problemów. Gardner zaproponował następujące rodzaje inteligencji: ruchową, interpersonalną, intrapersonalną, przyrodniczą, muzyczną, językową, matematyczno-logiczną i wizualno-przestrzenną. Większość ludzi posiada wszystkie te typy inteligencji, jednak rozwinięte w różnym stopniu. Powoduje to, że każdy potrzebuje innych bodźców w celu maksymalizacji percepcji wiedzy i zapamiętywania. Klasyczny podręcznik zabezpiecza potrzeby i możliwości jedynie części uczących się – osób z dominującą inteligencją językową. Zobrazowanie słowa pisanego wychodzi naprzeciw osób z uzdolnieniami wizualno-przestrzennymi, dla których kluczem do sukcesu w przyswajaniu i utrwalaniu wiadomości jest używanie obrazów do uczenia się, korzystanie z map myśli, oglądanie i wykonywanie rysunków, wykorzystywanie kolorów i form do wyróżnienia istotnych informacji. Osobiście bardzo żałuję, iż nie natrafiłam na tę publikację wcześniej – w szczególności w czasach studenckich tego typu obrazkowe vademecum byłoby dla mnie szczególną pomocą. Należę bowiem do osób, dla których zapamiętanie czegokolwiek bez „rozrysowania” tematu jest szczególnie trudne.

Tekst jest objętościowo skromny co jednak nie razi w przypadku publikacji pomyślanej jako „kompendium”. Jednocześnie pod względem merytorycznym oraz w zakresie doboru informacji książka jest w zasadzie bez zarzutu. W przypadkach kontrowersji lub niejasności napotykamy na przypisy tłumacza. Autorzy zamieszczają też obficie odsyłacze do kolejnych stron, tak, że czytając np. o lekach moczopędnych można bez wracania do spisu treści dowiedzieć się, na których stronach znajdują się działy uzupełniające do omawianego zagadnienia np. o przybliżeniu zasad obniżania ciśnienia tętniczego lub stronnice poświęcone antagonistom receptora dla angiotensyny. Jednocześnie należy zaznaczyć, że książka ma cechy repetytorium i wymaga od czytelnika przynajmniej podstawowych wiadomości z zakresu anatomii, fizjologii, chemii, biochemii i patologii. Jak podają autorzy w przedmowie do piątego wydania niemieckiego „(…) w niniejszej publikacji przytoczono około 600 nazw leków. Ta liczba powinna być wystarczająca do wykorzystania w codziennej praktyce oraz powinna być określona mianem „listy pozytywnej” i tak interpretowana.” Dominują treści łączące elementy chemii leków poprzez prezentację wzorów chemicznych kluczowych cząstek i farmakodynamiki dzięki wizualizacji procesów zachodzących na poziomie punktów uchwytu dla leków. Nie brakuje także informacji z zakresu farmakokinetyki, ale dobór tych treści jest trafnie wyselekcjonowany pod kątem przydatności w praktyce. Ograniczone są informacje dotyczące właściwości chemicznych cząstek z jednoczesnym położeniem nacisku na sposób w jaki leki wpływają na czynności organizmu.

Elegancja wydania i jej unikalność sprawia, że dla farmaceuty-bibliofila przyjemnością będzie już sam fakt posiadania tej pozycji w księgozbiorze. Polecam ją także osobom uczącym się i przygotowującym się do egzaminów – korzystny współczynnik objętości do zawartości sprawia, że jest to prawdziwa „pigułka”.

„Ilustrowane Kompendium Farmakologii Lüllmanna”
Heinz Lüllmann, Klaus Mohr, Lutz Hein
Redakcja naukowa wydania polskiego: Tadeusz F. Krzemiński
Wydanie piąte uaktualnione i poszerzone
Drugie wydanie polskie
Wydawnictwo Czelej

Wydawca udostępnia fragment książki w formacie pdf pod adresem:  KLIKNIJ TUTAJ