01.2013 – „Exacta medica.”
Niemal w każdej aptece funkcjonują różnego rodzaju „ściągawki”, notesy i „skrypty”, które mają ułatwić personelowi pracę i natychmiastowy dostęp do informacji, które na ogół są trudne do zapamiętania. Do takich niewątpliwie należą różnego rodzaju dane liczbowe, schematy i wzory, dlatego już od dłuższego czasu na rynku wydawniczym funkcjonują publikacje o charakterze zestawień i tablic dedykowane zagadnieniom medycznym. W poszukiwaniu najbardziej użytecznego vademecum tego typu sięgnęłam po publikację „Exacta medica. Wyniki badań, wartości referencyjne i dawkowanie leków.”
Na początku, z zawodowej ciekawości sprawdziłam rozdział „leki i ich dawkowanie”. Niestety zestawienie to raczej rozczarowuje. Podane jest przeciętna dawka doustna dla osoby dorosłej, czyli np. 5mg dla bisoprololu, czy 40mg dla furosemidu. Nie są to informacje jakoś szczególnie przydatne dla farmaceuty codziennie pracującego z pełnym wachlarzem dawek, a także przy powszechnym dostępie w aptece do baz danych leków. Być może z takiego zestawienia skorzysta lekarz, natomiast moim zdaniem bardziej interesujące dla obu grup zawodowych byłoby zestawienie dawek przeciętnych z dawkami maksymalnymi, które umożliwiłoby kontrolę nie tylko dawki, ale i dawkowania. Interesujące, ale raczej z punktu widzenia teoretycznego lub dla farmaceutów szpitalnych jest zestawienie leków stosowanych w stanach nagłych. Przydatna jest tabela „interakcje lekowe: skojarzenia potencjalnie śmiertelne (przy stosowaniu wysokich dawek lub u chorych podatnych)”.
Ciekawa jest tablica dotycząca chorób zakaźnych przedstawiające dane dotyczące okresu wylęgania, zakaźności i kwarantanny w dniach. Informacje te są szczególnie przydatne w przypadku chorób wieku dziecięcego – rodzice często pytają o to, po jakim czasie choroba może wystąpić u rodzeństwa lub jak długo dziecko powinno przebywać w domu, jeżeli zapomnieli uzyskać tych informacji u lekarza.
Siatki centylowe w formie tabelarycznej i uproszczone dawkowanie leków u niemowląt i dzieci z uwzględnieniem wagi lub powierzchni ciała przydadzą się do doraźnej oceny dawki w przypadku pacjentów pediatrycznych. Bardzo szczegółowo natomiast zostało przedstawione zestawienie wartości prawidłowych dla wyników badań krwi i moczu, chociaż zaproponowane jednostki mogą nie zawsze pokrywać się z tymi, z którymi pacjent przyjdzie z laboratorium.
Niektóre informacje nie będą aptekarzowi prawie wcale przydatne np. skład prawidłowego płynu mózgowo-rdzeniowego, czy informacje dotyczące prawidłowego odczytywania EKG, czy cewnikowania serca.
Moją uwagę przykuła tabela skrótów recepturowych. Zawiera one abrewiacje i ich łacińskie rozwinięcia rzadko spotykanych skrótów medycznych, oczywiście obok dobrze znanych, takich jak Rp. czy p.o. Znajomością pozostałych można w istocie zabłysnąć, chociaż zwróciłam uwagę na dosyć dziwne tłumaczenie jednego z nich – pro re nata, które zostało podane jako „kiedy zdarzy się okazja”. Brzmi to dosyć dziwnie, zwłaszcza, że mamy dwa dobrze przyjęte i ugruntowane zwroty – „w razie potrzeby” lub „doraźnie”.
Publikacja zawiera także garść informacji przydatnych w przypadku prowadzenia poradnictwa dotyczącego prawidłowego żywienia – indeksy masy ciała (BMI) w postaci siatki nie wymagającej obliczeń i tabelę wartości kalorycznych. Często pacjenci niedowierzają, że 100 g chleba białego (około 2-3 kromek) to aż 240 kalorii.
Zaletą publikacji jest niewątpliwie kieszonkowy format, oprawa broszurowa na spirali i plastikowe karty, co gwarantuje łatwe i długotrwałe użytkowanie.
mgr farm. Olga Sierpniowska
„Exacta medica. Wyniki badań, wartości referencyjne, dawkowanie leków.”
I.R. Entwistle, wyd. I polskie, 86 stron
format: 100 x 180 , opr. broszurowa (spirala)
I.R. Entwistle, wyd. I polskie, 86 stron
format: 100 x 180 , opr. broszurowa (spirala)
