01.2009 – „Stres i antystres – patomechanizm i skutki zdrowotne.”

01.2009, 29/7 online

 

STRES I ANTYSTRES

 

– PATOMECHANIZM I SKUTKI ZDROWOTNE

 

   Pojęcie „stres” wprowadzone zostało przez Hansa Selye'a w drugiej połowie XX wieku, który badaniu tego zjawiska poświęcił blisko 50 lat pracy naukowej. Obecnie nauka dysponuje dosyć szeroką wiedzą na temat powstawania i działania stresu, zarówno w płaszczyźnie organicznej, jak i psychologicznej.
  Książka „Stres i antystres – patomechanizm i skutki zdrowotne” opisuje głównie warstwę fizjologiczną i patofizjologiczną stresu, dając przede wszystkim wiedzę o podstawach medycznych i molekularnych tego zjawiska. Z punktu widzenia farmaceuty interesująca jest wiedza zawarta w części publikacji poświęconej klinicznym powikłaniom stresu – czyli chorobom stresozależnym. Autor bardzo dokładnie wyjaśnia, jak mechanizmy uruchamiane w trakcie reakcji stresowej przekładają się w sposób bezpośredni lub współtowarzyszący na rozwój szeregu chorób nękających współczesną cywilizację. Zaliczyć tu można takie bolączki jak nadciśnienie tętnicze, zespół metaboliczny, niepłodność i wiele zaburzeń zdrowia psychicznego, m.in. zaburzenia snu i zaburzenia łaknienia. Przewlekły, wyniszczający stres może być jedną z przyczyn szeregu niewyjaśnionych zespołów chorobowych tj. fibromialgia, zespół nadwrażliwego jelita, zespół przewlekłego zmęczenia i wiele innych. Wiedza ta z pewnością będzie przydatna w lepszym zrozumieniu nie tylko dolegliwości, na jakie uskarżają się pacjenci aptek, ale także własnych reakcji i problemów zdrowotnych. Stresory niestety atakują nas codziennie – a analizując charakter czynników stresorodnych można dojść do wniosku, że w pracy farmaceuty jest ich niemało – pośpiech, odpowiedzialność, duża ekspozycja na kontakt z patogenami, konfliktowe sytuacje, konieczność sprostania wymaganiom i oczekiwaniom. Okazuje się, że istotnym stresorem są także zjawiska psychospołeczne tj. przemiany gospodarcze, polityczne, bezrobocie, bieda – które przecież w pewnym stopniu dotykają zarówno nas, jak i naszych współpracowników oraz pacjentów.
   Na szczęście organizm dysponuje wachlarzem reakcji obronnych – antystresem. Kluczową rolę przypisuje się tutaj oksytocynie i mózgowemu systemowi nagrody. Pocieszające jest to, iż wiele bodźców postrzeganych jako przyjemne (w tym wrażenia zapachowe, dotykowe, dźwięki, smaki, przyjazne środowisko, a nawet miłe wspomnienia i wyobrażenia) może być wykorzystanych jako skuteczne antystresory.
   Książka porusza także inne, ciekawe zagadnienia związane ze stresem – m.in. procesy intelektualne i emocjonalne, analgezję postresową, przebieg stresu u zwierząt, a także powiązanie pomiędzy stresem a ciążą i porodem.
Publikacja wyposażona jest w bogate piśmiennictwo, oraz indeks rzeczowy.