Wspomnienie z jubileuszowego XXV Sympozjum Historii Farmacji w Krapkowicach na Opolszczyźnie.
Tegoroczne jubileuszowe Sympozjum Historii Farmacji można bez wątpienia uznać za wyjątkowe, odbywało się bowiem po raz dwudziesty piąty, pierwszy raz na Opolszczyźnie, w Krapkowicach w dniach 02-05 czerwca 2016 roku. Organizatorami był Zespół Sekcji Historii Farmacji Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, Opolski Oddział PTFarm, Opolska Okręgowa Izba Aptekarska z Sekcją Etyczno–Historyczną „Źródło.” Tytuł Sympozjum „Aptekarz jak lekarz. Regionalne medykamenty, terapie, zwykli-niezwykli ludzie” może wydać się trochę przewrotny, bowiem rozdział zawodów lekarza i aptekarza, jak wiemy nastąpił wieki temu. Organizatorom przyświecała jednak idea, aby stworzyć możliwość zaprezentowania przez uczestników tego, co uznają za najbardziej ciekawe z szeroko pojętej dziedziny farmacji ze swojego regionu.
W skład komitetu naukowego weszli: dr hab. Iwona Arabas prof. PAN jako przewodnicząca, prof. dr hab. Paweł Szymański, Urszula Zajączkowska – Dyrektor Muzeum Śląska Opolskiego oraz dr Bogna Szafraniec – pracownik naukowy w/w Muzeum z Opola.
Komitet organizacyjny tworzyli: mgr farm. Irena Sikora jako przewodnicząca, mgr farm. Lidia Czyż, mgr farm. Małgorzata Tomańska, mgr farm. Maria Pająk oraz mgr farm. Andrzej Prygiel.
Podobnie jak w poprzednich latach integralną częścią spotkania miłośników historii farmacji było zebranie Zespołu Sekcji Historii Farmacji Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, które prowadził dr n. farm. Jan Majewski jako honorowy przewodniczący. Podczas zebrania Iwona Arabas – Prezydent Międzynarodowego Kongresu Historii Farmacji organizowanego po raz pierwszy w Polsce, a który ma się odbyć w dniach 12-15 września 2017 r. w Warszawie, gorąco zachęcała aptekarzy do czynnego udziału w tym wyjątkowym wydarzeniu.
Obrady jubileuszowego Sympozjum odbywały się w Zamkowym Młynie, czarującym miejscu, którego gospodarzem jest nasz kolega farmaceuta – Rudolf Wojtala. W pobliskiej Galerii Studnia można było podziwiać prace twórców krapkowickich.
Uroczystego otwarcia XXV Sympozjum Historii Farmacji dokonała Pani Prezes Opolskiego Oddz. PTF – mgr farm. Irena Sikora, która „obleczona” w tradycyjny śląski strój, przywitała wszystkich „śląską godką”.
Następnie głos zabrał Prezes OOIA mgr farm. Marek Tomków, który omówił aktualny stan polskiego aptekarstwa, podkreślił, że bez znajomości historii zawodu, nie można pracować na rzecz poprawy sytuacji farmacji. Z kolei burmistrz Krapkowic Andrzej Kasiura życzył zebranym udanych obrad i miłego pobytu na ziemi opolskiej, a wiceprezes OOIA mgr farm. Andrzej Prygiel odczytał list od Prezydenta Miasta Opola Arkadiusza Wiśniewskiego, który objął honorowym patronatem tegoroczne Sympozjum.
Dr Jan Majewski odczytał list od przewodniczącej Zespołu Sekcji Historii Farmacji mgr farm. Lidii Czyż, po czym wygłosił wykład inauguracyjny „Sympozjum Historii Farmacji z perspektywy ćwierćwiecza”. Mówca dokonał podsumowania dotychczasowych spotkań pasjonatów historii farmacji, przypomniał także udział w ciekawych wycieczkach towarzyszących sympozjom. Dr Majewski podkreślił uczestnictwo zagranicznych gości z Niemiec, Litwy, Rumuni, Węgier, Słowacji i Słowenii. Tegoroczne XXV Sympozjum zaszczycili uczestnicy z Niemiec i Litwy. Historia zatoczyła koło, pierwsze Sympozjum Historii Farmacji odbyło się w 1971 roku w Katowicach, a obecne XXV w Krapkowicach, oba więc na śląskiej ziemi. Wykład wywoływał żywą reakcję słuchaczy, którzy odnajdywali na wyświetlanych fotografiach siebie i swoich przyjaciół uczestniczących w poprzednich edycjach Sympozjum. Niestety wielu z nich nie ma już wśród nas.
Po tej niezwykłej podróży w czasie, wykład wiodący wygłosił doc. dr hab. Aleksander Drygas, który z właściwą sobie lekkością i humorem przedstawił dylematy aptekarzo-lekarza w oparciu o przykłady z własnej praktyki. Wystąpienie Pana Profesora, niezwykłego erudyty, mistrza słowa mówionego, niejednokrotnie było przerywane salwami śmiechu i głośnymi komentarzami słuchaczy, gdyż sposoby i okoliczności leczenia różnych dolegliwości przez młodego aptekarza Drygasa, okazały się być zaskakujące, a czasem komiczne.
Część oficjalną zakończyła przerwa kawowa, podczas której Prezes Irena Sikora wzniosła toast za pomyślność odbywającego się XXV spotkania miłośników historii farmacji w Krapkowicach na Opolszczyźnie.
Jak spodziewali się organizatorzy Sympozjum, najwięcej zgłoszonych prac to biografie. Słuchacze zapoznali się z życiem i pracą z pozoru zwykłych, a jednak niezwykłych aptekarzy.
Katarzyna Kołkowska przypomniała tragiczną postać węgierskiego aptekarza Richtera Gedeona, który stworzył firmę farmaceutyczną. Agnieszka Polak przedstawiła podróże i dzieła Michała Boyma jako źródło inspiracji farmaceutycznych, z kolei Grażyna Kucharska przypomniała działalność swojego męża prof. dr hab. Sławoja Kucharskiego, uczestnika wielu Sympozjów Historii Farmacji. Stanisław Pic zaprezentował bardzo ciekawą pracę pt. „Antoine Augustin Parmentier – Lenardo farmacji”. Jerzy Waliszewski omówił zagadnienia dotyczące aptekarzy stargardzkich wobec zarazy w XVII i XVIII wieku. Marianna Zając omówiła niezwykłe historie życia farmaceutów: mgr farm. Janiny Adamanis i prof. dr hab. Franciszka Adamanisa.
Przedstawiciele firmy farmaceutycznej Farmina – Joanna Słowiak i Waldemar Słowiak przedstawili historię niepokornego farmaceuty mgr Bolesława Jawornickiego. Kolejny referat autorstwa Jadwigi Brzezińskiej odczytał Jerzy Waliszewski a dotyczył on postaci aptekarza Mariana Zahradnika, redaktora i wydawcy „Kuryera Apekarskiego”. Elżbieta Rutkowska przypomniała postać mgr farm. Ireny Kałłaur, która pasjonuje się historią farmacji, a Andrzej Wróbel przybliżył osobę aptekarza Mieczysława Siekluckiego – jego praca i życie związane były z tragicznymi wydarzeniami po II Wojnie Światowej.
Przewodniczącego Olsztyńskiego PTF, Władysława Szczepańskiego przedstawiła Elżbieta Kuriata, z kolei Katarzyna Hanisz omówiła działalność łódzkiego aptekarza Wiktora Groszkowskiego. Prace biograficzne zakończone zostały opolskim akcentem. Maria Pająk i Małgorzata Tomańska ukazały historię opolskiego aptekarstwa w przysłowiowej pigułce w oparciu o długie życie i pracę mgr Sylwestra Świtały, autochtona ziemi opolskiej.
Oprócz prac biograficznych uczestnikom Sympozjum zaprezentowano szereg innych interesujących referatów. Monika Urbanik przypomniała wyroby krakowskich aptekarzy drugiej połowy XIX wieku. Iwona Arabas omówiła rolę gabinetów historii naturalnej w poznawaniu zamorskich, egzotycznych roślin leczniczych. Wyniki analizy etnofarmaceutycznej naturalnych substancji leczniczych z okolic Sejn i Puńska zebrała i opracowała Rima Vaznelyte, natomiast Wojciech Ślusarczyk przedstawił pracę nt. specjalizacji przedsiębiorstw chemiczno- farmaceutycznych na Kujawach i Pomorzu Gdańskim w latach 1919/1920 – 1950/51.
Klaus Koch przypomniał postać św. Pantaleona – patrona lekarzy i położnych oraz miasta Kolonii. Ciekawe zagadnienia dotyczące szkła dla laboratoriów i aptek produkowanego w warszawskiej hucie Targówek zaprezentował Marcin Więcek. Paweł Szymański przypomniał dawne receptury, które są współcześnie stosowane w leczeniu różnych schorzeń, a Konstancja Majewska przedstawiła referat o współczesnych kontynuatorach myśli Hahnemanna. Pracę „Lekarzo-aptekarz w dziejach aptekarstwa w Polsce” wygłosił Zenon Wolniak. Maria Bednarz-Kolonko przedstawiła dzieje współcześnie działającej placówki ochrony zdrowia „Apteka Nostra w latach 2003-2015 problemy i nadzieje”. Słuchacze mogli podziwiać kronikę apteki oraz rzeźby artysty ludowego.
Iwona Dymarczyk zaprezentowała plon mrówczej pracy, której owocem jest autorska książka wydana w 2015 roku „Aptekarz i majoliki. O Mateuszu B. Grabowskim i jego krakowskiej kolekcji ceramiki aptecznej”.
Podczas Sympozjum nie zabrakło elementów artystycznych. Mgr farm. Barbara Skrok z Niemiec zaprezentowała swoje prace malarskie. Pejzaże, kwiaty, portrety i widoki z Opola i okolic wzbudzały ogromne zainteresowanie uczestników Sympozjum, podobnie jak wieczór poetycki farmaceuty Waltera Pyki z Popielowa, który uatrakcyjniła Pamela Kłoczko – skrzypaczka i wokalistka.
W drugim dniu uczestniczyliśmy w wycieczce autokarowej na Górę św. Anny do opolskiego sanktuarium z figurką św. Anny Samotrzeciej z XV wieku; zwiedziliśmy także pomnik powstańców śląskich i wspaniały amfiteatr. W drodze powrotnej z Góry św. Anny okazało się, ze zagubił się jeden z uczestników wycieczki, który szczęśliwie odnaleziony skwitował, iż wszyscy inni jemu się zagubili. Uczestników wycieczki zachwycił także pałac w Mosznej, niczym z bajki, o 99 wieżyczkach, jeden z bardziej ciekawych i znanych obiektów zabytkowych na Śląsku Opolskim.
Radosnym wydarzeniem była wiadomość przekazana przez dr Andrzeja Wróbla, iż Małgorzata Korzeniowska-Bańcer, uczestniczka wielu poprzednich Sympozjów, współautorka nadesłanej pracy na odbywające się Sympozjum, szczęśliwie urodziła syna.
Wieczorem przy kolacji miały miejsce długie aptekarzy rozmowy przy aptekarskich nalewkach.
Na zakończenie Sympozjum w kościele św. Mikołaja w Krapkowicach, w niedzielę została odprawiona msza św. w intencji farmaceutów w kraju i za granicą, podczas której swoje wiersze-modlitwy odczytał opolski poeta i aptekarz, Walter Pyka.
Sponsorami tegorocznego Sympozjum były firmy farmaceutyczne: Gedeon Richter, Farmina, Uniphar oraz Takeda Polska.
Po zakończeniu jubileuszowego XXV Sympozjum organizatorzy otrzymali wiele podziękowań. Obecnie trwają prace przygotowujące wydanie „Pamiętnika”, który będzie zawierał teksty wystąpień, do których z pewnością będziemy z przyjemnością wracać.
mgr farm. Maria Pająk i mgr farm. Małgorzata Tomańska
Sekcja „Źródło” przy Opolskiej Okręgowej Izbie Aptekarskiej
fot. Z archiwum OOIA
