Oral Liquid Dosage Form – sporządzanie recepturowych płynnych doustnych postaci leków w aptekach
Oral Liquid Dosage Form (OLDF) z języka angielskiego oznacza doustną, płynną postać leku przygotowywaną ex tempore. Wyrażenie ex tempore z języka łacińskiego oznacza bez przygotowania, na poczekaniu. Płynne postacie leków recepturowych mają przede wszystkim zastosowanie: w populacji pediatrycznej, geriatrycznej, przy braku możliwości podania doustnie stałej postaci leku (na przykład założony zgłębnik, gastrostomia, jejunostomia) oraz w przypadku podawania leków off label u dzieci, na przykład w przypadku kaptoprylu (kaptopryl dostępny jest jedynie w tabletkach w dawce 12,5 mg, 25 mg, 50 mg i 100 mg, a dawki dla noworodków wahają się od 0,1 do 0,2 mg/kg m. c.)
OLDF wydaje się w specjalnych butelkach, zapewniających odpowiednią czystość mikrobiologiczną i umożliwiających wielokrotne dawkowanie leku. Taki zestaw zawiera butelkę, nakrętkę, adapter umożliwiający podłączenie strzykawki enteralnej oraz samą strzykawkę z czytelną podziałką z dokładnością do co najmniej 0,1 mililitra.
Płynna postać leku umożliwia przede wszystkim maskowanie nieprzyjemnego smaku substancji. Ponieważ większość leków stosowanych w pediatrii i geriatrii jest w wodzie nierozpuszczalna, w konsekwencji mamy do czynienia głównie z zawiesinami, dlatego ważnym etapem produkcji jest jest proces mikronizacji.
Najbardziej znanymi substancjami stabilizującymi zawiesiny są karboksymetyloceluloza i metyloceluloza, stosowane same lub w połączeniu z syropem, najczęściej syropem prostym. Takie zawiesiny muszą być trwałe i muszą zapewnić odpowiednie rozproszenie zawieszonych cząstek, zarówno w trakcie przechowywania, jak i po ponownym zmieszaniu.
Na rynku dostępnych jest kilka podłoży, dla których zbadano trwałość substancji leczniczej. Niestety większość z nich, np. Ora-Plus, Ora-Sweet, Ora-Blend jest niedostępnych w Polsce.
Niniejsze opracowanie zawiera informacje na temat sposobu wykonania w polskich warunkach aptecznych następujących preparatów stosowanych na oddziałach szpitalnych w Górnośląskim Centrum Zdrowia Dziecka im. św. Jana Pawła II w Katowicach:
- Omeprazolum zaw. 2 mg/1 ml (sugar free)
- Sildenafilum roztw. 2 mg/1 ml (sugar free)
- Ranitidinum zaw. 15 mg/ 1 ml (sugar)
- Captoprilum zaw. 1 mg/ 1 ml i 2 mg / ml (sugar / sugar free)
- Midazolamum roztw. 1 mg/ 1 ml (sugar)
- Spironolactonum zaw. 1 mg lub 2 mg / ml (sugar)
- Furosemidum zaw. 2 mg / ml (sugar)
- Mercaptopurinum zaw. 10 mg / ml (sugar)
Powyższe preparaty są oparte przede wszystkim o łatwo dostępny syrop prosty (w nazwie preparatu – sugar) oraz powszechnie dostępne surowce farmaceutyczne. Część z nich jest wykonana jedynie na wodzie (w nazwie preparatu – sugar free). Na podstawie dostępnej literatury określono dla nich skład, sposób i warunki przechowywania, sposób wykonania oraz okres przydatności.
W przypadku określenia okresu przydatności wzięto od uwagę wytyczne Farmakopei Amerykańskiej, według której niesterylne doustne postacie zawierające wodę można przechowywać w temperaturze 2-8°C do 14 dni oraz Polskiej (Farmakopea XI), według której w zależności od warunków i składu, okres przydatności waha się od zużycia natychmiast do zużycia w ciągu 30 dni. Ze względu na to, że mieszaniny nie zawierają substancji konserwujących, co jest ważne w przypadku małych dzieci, maksymalny okres przydatności nieotwieranego pojemnika przyjęto na 30 dni, a po otwarciu – 14 dni. Krótsze okresy przydatności wynikają z danych literaturowych i związane są bezpośrednio z mniejszą stabilnością samej substancji czynnej.
Ze względu na zastosowanie jedynie syropu prostego wykonanego według FP XI, jako substancji stabilizującej zawiesinę, otrzymane preparaty należy zmieszać przed użyciem (10 sekund energicznego wytrząsania). Do wykonania preparatów użyto wody do wstrzykiwań aqua pro injectione, można użyć również wody oczyszczonej aqua purificata, w zależności od dostępności. Ze względu na to, że OLDF dawkuje się w mililitrach, otrzymaną zawiesinę przenosi się do cylindra miarowego, a następnie uzupełnia się ją resztą rozpuszczalnika do pożądanej objętości.
W niektórych przypadkach istnieje możliwość sprowadzenia leku w ramach importu docelowego, jednak dużym ograniczeniem jest tutaj koszt i długi okres oczekiwania.
Omeprazolum zaw. 2 mg / 1 ml (sugar free)
Omeprazol jest substancją nietrwałą w środowisku kwaśnym (pH < 7,8). Dlatego w przypadku podania p.o. stosuje się go w postaciach dojelitowych. Występuje w dawkach 10 i 20 mg w formie dojelitowych mikrogranulek zamykanych w kapsułkach twardych. Jeżeli pacjent nie ma problemów z połykaniem, należy podać całą kapsułkę lub jej zawartość wysypać i podawać z płynami lub pokarmami o charakterze kwaśnym (np. soki owocowe, jogurt owocowy). Mikrogranulek nie wolno kruszyć. W przypadku potrzeby zastosowania mniejszych dawek niż 10 mg, np. u dzieci (off label), należy wykonać proszki w opłatkach skrobiowych zawierających jedynie rozważone, nierozkruszone granulki.
W przypadku potrzeby podania omeprazolu przez zgłębnik o odpowiednio dużej średnicy, należy wsypać zawartość kapsułki do strzykawki, dodać 15 ml kwaśnego soku owocowego (np. jabłkowego lub pomarańczowego), wymieszać i natychmiast podać, a następnie przepłukać rurkę 15 ml soku. W przypadku podawania leku przez zgłębnik o niewielkiej średnicy, gdzie istnieje ryzyko jego zatkania, należy wykonać OLDF Omeprazolum zaw. 2 mg/1 ml, 50 ml. 1 ml tej zawiesiny zawiera 1 mmol jonów Na+.
| Postać farmaceutyczna | zawiesina |
| Sposób dawkowania | wyłącznie do podawania przez sondę |
| Stężenie | 2 mg / 1 ml |
| Okres przydatności | 14 dni |
| Rodzaj opakowania | butelka z szeroką szyjką |
| Sposób przechowywania | przechowywać w lodówce 2 – 8oC, chronić od światła |
Skład leku recepturowego
| Składnik | Dawka / stężenie | Ilość / objętość |
| Omeprazolum kapsułka dojelitowa twarda | 20 mg | 5 kapsułek |
| Natrium bicarbonicum | – | 4,2 g |
| Aqua pro injectione | – | ad 50 ml |
Ze względu na zawartość wodorowęglanu sodu, w przypadku stosowania preparatu, należy wsiąć pod uwagę możliwość wydzielania się gazu – CO2, w momencie zetknięcia się z kwasem solnym znajdującym się w żołądku.
Sposób przygotowania
- Odważyć 4,2 g natrium bicarbonicum i rozpuścić w 40 ml aqua pro injectione.
- Substancja szybciej się rozpuszcza po podgrzaniu wody do około 30oC. Uwaga – wyższa temperatura może doprowadzić do rozkładu NaHCO3 do H2O i CO2.
- W moździerzu sproszkować zawartość 5 kapsułek dojelitowych (mikrogranulki).
- Dodać niewielką ilość roztworu natrium bicarbonicum (kilka kropli), ucierać aż do otrzymania jednorodnej mleczno-białej zawiesiny.
- Dodać resztę roztworu i przenieść do cylindra miarowego.
- Uzupełnić wodą do 50 ml.
- Zawartość przelać do butelki.
- Jeżeli to możliwe zawiesinę należy pozostawić na noc w celu lepszego rozpuszczenia pozostałości z otoczek.
Sildenafilum 2 mg / 1 ml (sugar)
W przypadku przygotowywania doustnych postaci leku zawierających sildenafil należy wykorzystać substancję dostępną jako surowiec farmaceutyczny w postaci cytrynianu sildenafilu. Jego rozpuszczalność w wodzie wynosi ok. 3,5 mg/ml. Jego roztwory mają lekko gorzkawy smak. 100 mg czystego sildenafilu odpowiada 140,48 mg cytrynianu sildenafilu. Sposób przygotowania oraz skład recepty jest następujący:
| Postać farmaceutyczna | roztwór wodny |
| Stężenie | 2 mg / 1 ml |
| Okres przydatności | 14 dni |
| Rodzaj opakowania | butelka z szeroką szyjką |
| Sposób przechowywania | przechowywać w lodówce 2 – 8oC, chronić od światła |
Skład leku recepturowego
| Składnik | Dawka / stężenie | Ilość / objętość |
| Sildenafili citras | – | 140 mg |
| Sirupus simplex | 64% | 13 g |
| Aqua pro injectione | – | ad 50 ml |
Sposób przygotowania
- Odważyć 140 mg cytrynianu sildenafilu i rozpuścić go w 40 gramach wody.
- Dodać 13 gramów syropu prostego.
- Uzupełnić wodą do 50 ml.
Ranitidinum 15 mg / 1 ml (sugar)
Do wykonania zawiesiny zawierającej ranitydynę, ze względu na żółty kolor, należy używać osobnego zestawu utensyliów. Substancję pozyskuje się z gotowego leku. Jedna tabletka zawiera 150 mg ranitydyny w postaci chlorowodorku (co odpowiada 168 mg chlorowodorku ranitydyny). Otrzymana zawiesina ma żółty kolor, słodki smak i zapach siarki. W zależności od sposobu pozyskania substancji, w zawiesinie mogą być widoczne pozostałości po otoczce tabletkowej. Ze względu na małą trwałość samej substancji okres przydatności do zużycia wynosi jedynie 7 dni.
| Postać farmaceutyczna | syrop |
| Stężenie | 15 mg / 1 ml |
| Okres przydatności | 7 dni |
| Rodzaj opakowania | butelka z szeroką szyjką |
| Sposób przechowywania | przechowywać w lodówce 2 – 8oC lub w temperaturze pokojowej, chronić od światła |
Skład leku recepturowego
| Składnik | Dawka / stężenie | Ilość / objętość |
| Ranitidinum tabletka | 150 mg | 10 tabletek (1500 mg) |
| Aqua pro injectione | – | 50 g |
| Sirupus simplex | 64% | ad 100 ml |
Sposób przygotowania
- W moździerzu sproszkować 10 tabletek zawierających ranitydynę 150 mg (jeżeli konieczne – przesiać przez sito w celu usunięcia resztek z otoczki).
- W zlewce odważyć 50 gramów aqua pro injectione.
- Do sproszkowanej masy tabletkowej dodać niewielką ilość wody i zmieszać do uzyskania jednorodnej zawiesiny, dodać resztę wody.
- Całość przenieść do cylindra miarowego i dodać syrop prosty do objętości 100 ml.
- Zawiesinę przelać do butelki.
Captoprilum 1 mg / 1 ml
W przypadku wykonywania zawiesin zawierających kaptopryl, należy wziąć pod uwagę małą trwałość samej substancji w roztworach wodnych o pH obojętnym i zasadowym, dlatego roztwór zakwasza się kwasem askorbinowym. Kaptopryl pozyskuje się z gotowych tabletek. W przypadku braku acidum ascorbicum w postaci surowca do receptury, należy użyć 1 tabletkę Vitaminum C 200 mg. Wówczas 1 ml zawiesiny zawiera 2 mg witaminy C. Zawiesinę z kaptoprylem można wykonać w dwóch wariantach bez cukru (na samej wodzie) lub z dodatkiem syropu prostego. W pierwszym przypadku okres przydatności wynosi 14 dni w lodówce, w drugim 30 dni w lodówce, jednak po otwarciu oba należy zużyć w ciągu 14 dni.
| Postać farmaceutyczna | zawiesina |
| Stężenie | 1 mg / 1 ml |
| Rodzaj opakowania | butelka z szeroką szyjką |
| Sposób przechowywania | przechowywać w lodówce 2 – 8oC, chronić od światła |
Skład leku recepturowego (sugar free)
| Składnik | Dawka / stężenie | Ilość / objętość |
| Captoprilum tabletka | 12,5 mg | 8 tabletek |
| Acidum ascorbicum | – | 200 mg |
| Aqua pro injectione | – | ad 100 ml |
Sposób przygotowania
- W moździerzu sproszkować 8 tabletek zawierających 12,5 mg kaptoprylu.
- W zlewce odważyć 50 gramów wody, w której należy rozpuścić wcześniej odważone 200 mg acidum ascorbicum.
- Do moździerza dodać niewielką ilość otrzymanego roztworu i zmieszać do uzyskania jednorodnej zawiesiny.
- Przepłukując moździerz roztworem witaminy C, jego zawartość przenieść do cylindra miarowego, uzupełnić wodą do 100 ml.
- Zawiesinę przelać do butelki.
Skład leku recepturowego (sugar)
| Składnik | Dawka / stężenie | Ilość / objętość |
| Captoprilum tabletka | 12,5 mg | 8 tabletek |
| Acidum ascorbicum | – | 200 mg |
| Aqua pro injectione | – | 2 g |
| Sirupus simplex | 64% | ad 100 ml |
Sposób przygotowania
- W moździerzu sproszkować 8 tabletek zawierających kaptopryl 12,5 mg z niewielką ilością syropu prostego, do uzyskania jednorodnej zawiesiny.
- W zlewce odważyć 2 gramy aqua pro injectione i rozpuścić 200 mg acidum ascorbicum.
- Zawartość moździerza oraz zlewki przenieść do cylindra miarowego i uzupełnić syropem prostym do objętości 100 ml.
- Zawiesinę przelać do butelki.
Midazolamum 1 mg / 1 ml (sugar)
W przypadku midazolamu końcowe pH roztworu nie powinno być większe niż 4,2. Przy większym pH może dojść do wytrącenia się midazolamu, co ma wpływ na jego biodostępność, dlatego roztworów nie należy podawać z lekami, płynami lub pokarmami o charakterze zasadowym. Do wykonania leku należy wykorzystać ampułki, zawierające oprócz chlorowodorku midazolamu także kwas solny stężony, sodu wodorotlenek (do korekcji pH) oraz wodę do wstrzykiwań. Substancje pomocnicze służą jedynie do ustalenia odpowiedniego pH. Ampułka nie powinna zawierać innych substancji pomocniczych takich jak EDTA. Należy użyć ampułek o możliwie najwyższym stężeniu leku, żeby nie rozcieńczać syropu prostego.
| Postać farmaceutyczna | syrop |
| Stężenie | 1 mg / 1 ml |
| Okres przydatności | 30 dni, po otwarciu zużyć w ciągu 14 dni |
| Rodzaj opakowania | butelka z szeroką szyjką |
| Sposób przechowywania | przechowywać w lodówce lub temperaturze pokojowej, chronić od światła |
Skład leku recepturowego (sugar)
| Składnik | Dawka / stężenie | Ilość / objętość |
| Midazolamum z ampułki (15 mg / 2 ml) | 15 mg | 30 mg (2 amp.) |
| Sirupus simplex | 64% | ad 30 ml |
Sposób przygotowania
- Zawartość 2 ampułek pobrać za pomocą strzykawki igłą z filtrem i przenieść do cylindra miarowego.
- Dodać syrop prosty do objętości 30 ml.
- Przelać do butelki.
Spironolactonum zaw. 1 mg / 1 ml (sugar)
Zawiesinę zawierającą spironolakton – w zależności od potrzeby – można wykonać w dwóch stężeniach 1 mg/ml i 2 mg/ml. Wykorzystuje się gotowy, komercyjnie dostępny lek w tabletkach. Spironolakton jest stabilny w roztworach wodnych. Według literatury jego roztwory wodne w temperaturze 4oC są trwałe nawet kilkanaście miesięcy.
| Postać farmaceutyczna | syrop |
| Stężenie | 1 mg / 1 ml lub 2 mg / 1 ml |
| Okres przydatności | 30 dni, po otwarciu zużyć w ciągu 14 dni |
| Rodzaj opakowania | butelka z szeroką szyjką |
| Sposób przechowywania | przechowywać w lodówce, chronić od światła |
Skład leku recepturowego zawiesina 1 mg / 1 ml
| Składnik | Dawka / stężenie | Ilość / objętość |
| Spironolactonum tabletka | 25 mg | 2 tabl. (50 mg) |
| Aqua pro injectione | – | 5 g |
| Sirupus simplex | 64% | ad 50 ml |
Sposób przygotowania
- W moździerzu sproszkować 2 tabletki w dawce 25 mg.
- Dodać 5 g wody i dokładnie wymieszać.
- Przenieść do cylindra miarowego i uzupełnić syropem prostym do objętości 50 ml.
- Przenieść do butelki.
Furosemidum zaw. 2 mg / ml (sugar)
Zawiesinę z furosemidem wykonuje się z gotowego leku w postaci tabletek.
| Postać farmaceutyczna | syrop |
| Stężenie | 2 mg / 1 ml |
| Okres przydatności | 14 dni |
| Rodzaj opakowania | butelka z szeroką szyjką |
| Sposób przechowywania | przechowywać w lodówce, chronić od światła |
Skład leku recepturowego
| Składnik | Dawka / stężenie | Ilość / objętość |
| Furosemidum tabletka | 40 mg | 2 tabl. (80 mg) |
| Sirupus simplex | 64% | ad 40 ml |
Sposób przygotowania
- W moździerzu sproszkować 2 tabletki furosemidu w dawce 40 mg.
- Dodać niewielką ilość syropu prostego i mieszać do uzyskania jednorodnej papki.
- Przenieść do cylindra miarowego i uzupełnić syropem prostym do objętości 40 ml.
- Przenieść do butelki.
Mercaptopurinum zaw. 10 mg / ml (sugar)
Merkaptopuryna należy do substancji cytotoksycznych. Pozyskuje się ją z komercyjnie dostępnych tabletek Mercaptopurinum 50 mg, Zakłady Chemiczno-Farmaceutyczne „VIS” ® Sp. z o.o. Zawiesinę z merkaptopuryną należy wykonać w osobnym pomieszczeniu, przeznaczonym do wykonywania tego typu leków, najlepiej pod specjalnym wyciągiem. Osoba wykonująca lek powinna założyć środki ochrony indywidualnej tj. rękawiczki, fartuch, czepek oraz maseczkę. Tabletek nie wolno proszkować na sucho, tylko z dodatkiem syropu. W celu zwiększenia bezpieczeństwa lek można wykonać w specjalnym rękawie, do którego wkładamy wszystkie potrzebna utensylia i produkty. Po wykonaniu leku, rękaw wraz z zawartością należy zutylizować tak, jak utylizuje się leki cytostatyczne.
| Postać farmaceutyczna | zawiesina |
| Stężenie | 10 mg / 1 ml |
| Okres przydatności | 30 dni, po otwarciu zużyć w ciągu 14 dni |
| Rodzaj opakowania | butelka z szeroką szyjką |
| Sposób przechowywania | temperatura pokojowa, chronić od światła |
Skład leku recepturowego
| Składnik | Dawka / stężenie | Ilość / objętość |
| Mercaptopurinum Zakłady Chemiczno Farmaceutyczne „VIS” ® Spółka z o.o. | 50 mg | 14 tabl. (700 mg) |
| Aqua pro injectione | – | 11,9 g |
| Acidum ascorbicum | – | 70 mg |
| Sirupus simplex | 64% | ad 70 ml |
Sposób przygotowania
- W moździerzu sproszkować tabletki z dodatkiem niewielkiej ilości syropu (uwaga ze względów bezpieczeństwa nie proszkować na sucho).
- W zlewce odważyć odpowiednią ilość wody, w której należy rozpuścić kwas askorbinowy.
- Zawartość zlewki i moździerza przenieść do cylindra miarowego i uzupełnić syropem prostym do 70 ml.
- Przelać do butelki.
- Na etykiecie umieścić symbol trucizny.
dr n. farm. Arkadiusz Gruchlik
Katedra i Zakład Biofarmacji
Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
Apteka szpitalna
Górnośląskie Centrum Zdrowia Dziecka im. św. Jana Pawła II w Katowicach
agruchlik@sum.edu.pl
Piśmiennictwo:
- Aliabadi H.M., Romanick M., Desai S., Lavasanifar A. Effect of buffer and antioxidant on stability of a mercaptopurine suspension. Am J Health Syst Pharm. 2008; 65(5): 441-447.
- Berger-Gryllaki M., Podilsky G., Widmer N., Gloor S., Testa B. Pannatier A. The development of a stable oral solution of captopril for paediatric patients. EJHP Science 2007; 13(3): 27-32.
- Bhatt M.D, Thomas J.E., Mondal T.K. Variation in captopril formulations in pharmacies across Canada. Paediatr Child Health. 2011; 16(4): 30–32.
- Casas M., Álvarez J., Lucero M.J. Physicochemical stability of captopril and enalapril extemporaneous formulations for pediatric patients. Pharm Dev Technol. 2015; 20(3): 271-278.
- Dosti B., Malaj L. Pediatric formulation of ranitidine using from commercially available tablets in Albania. International Journal of Pharma Sciences and Research 2016; 7(03): 168-171.
- Farmakopea Stanów Zjednoczonych : A Guide for the Compounding Practitioner. 2013, The United States Pharmacopeial Convention (http://compounding.usp.org), str. 35.
- Glas B.D., Haywood A. Stability considerations in liquid dosage forms extemporaneously prepared from commercially available products. J Pharm Pharmaceut Sci. 2006; 9(3): 398-426.
- HeyamAli, Saad R., Ahmed A. El-Ha B. Extemporaneous furosemide suspensions for pediatric use from commercial tablets. Ijppr.Human, 2016; 5(2): 116-138.
- Karnes H.T., Harris S.R., Garnett W.R., March C. Concentration uniformity of extemporaneously prepared ranitidine suspension. Am J Hosp Pharm. 1989; 46(2): 304-307.
- Kristensen S., Lao Y.E., Brustugun J., Brænden J. U. Influence of formulation properties on chemical stability of captopril in aqueous preparations. Pharmazie 2008; 63: 872 –877.
- Lye M.Y., Yow K.L., Lim L.Y., Chan S.Y., Chan E., Ho P.C. Effects of ingredients on stability of captopril in extemporaneously prepared oral liquids. American Journal of Health-System Pharmacy 1997; 54 (21): 2483-2487.
- McKnight D.L., Dip P., Emmott N., Sunderland B., White S. Preliminary Formulation and Stability of a Spironolactone Oral Solution for Paediatric Use. The Australian Journal of Hospital Pharmacy 1997; 27(5): 390-394.
- Milić J., Radojković B., Jančić-Stojanović B., Drašković J., Mirašević S., Čalija B. Investigation of omeprazole stability in oral suspensions for pediatric use prepared extemporaneously from omeprazole capsules. Arh. farm. 2017; 67: 14– 25.
- Nahata M.C., Morosco R.S., Brady M.T. Extemporaneous sildenafil citrate oral suspensions for the treatment of pulmonary hypertension in children. Am J Health Syst Pharm. 2006; 63(3): 254-257.
- Phillips J.O., Metzler M.H., Palmieri M.T., Huckfeldt R.E., Dahl N.G. A prospective study of simplified omeprazole suspension for the prophylaxis of stress-related mucosal damage. Crit. Care Med. 1996; 24(11): 1793-1800.
- Provenza Bernal N., Calpena A.C., Mallandrich M. Development, Physical-Chemical Stability, and Release Studies of Four Alcohol-Free Spironolactone Suspensions for Use in Pediatrics. Iran J Pediatr. 2015; 25(3): e494.
- Provenza N., Calpena A.C., Mallandrich M., Halbaut L., Clares B. Design and physicochemical stability studies of paediatric oral formulations of sildenafil. Int J Pharm. 2014; 460(1-2): 234-239.
- Roque F., Rama A.C., Sousa J.J., Pina M.E. Development and stability assessment of liquid paediatric formulations containing sildenafil citrate. Brazilian Journal of Pharmaceutical Sciences 2013; 49, 381-388.
- Salem K., Khoshrang H., Kousha M., Hoseini M., Ranjbar M., Baniasadi S., Salamzadeh J. Efficacy and Safety of Orally Administered Intravenous Midazolam Versus a Commercially Prepared Syrup. Iran J Pediatr. 2015; 25(3): e494.
- Salgado A.C., Rosa M.L., Duarte M.A., Almeida A.J. Stability of spironolactone in an extemporaneously prepared aqueous suspension: the importance of microbiological quality of compounded paediatric formulations. The European Journal of Hospital Pharmacy Science 2005; 11(3); 68-73.
- Steedman S.L., Koonce J.R., Wynn J.E., Brahen N.H. Stability of midazolam hydrochloride in a flavored, dye-free oral solution. Am J Hosp Pharm. 1992; 49(3): 615-618.
- Thaweethamcharoen T., Tummarintra P., Komesmuneeborirak P., Noparatayaporn P. Stability Test in Extemporaneous Preparations: Furosemide Syrup, Spironolactone Suspension and Hydrochlorothiazide Suspension. Siriraj Med J 2014; 66: 15-20.
- Walker S.E., Grad H.A., Haas D.A., Mayeri A. Stability of Parenteral Midazolam in an Oral Formulation. Anesth Prog 1997; 44: 17-22.
- Wensel T. M. Administration of Proton Pump Inhibitors In Patients Requiring Enteral Nutrition. P T. 2009; 34(3): 143–160.
- Zahálka L., Klovrzová S., Matysová L., Šklubalová Z. Furosemide ethanol-free oral solutions for paediatric use: formulation, HPLC method and stability study. Petr Solich1, Eur J Hosp Pharm 2018; 25: 144–149.
- Źródło internetowe: http://www.pharminfotech.co.nz/manual/Formulation/mixtures/midazolam.html
- Źródło internetowe: http://www.saferx.co.nz/full/omeprazole.pdf
