12.2009 – „Ryzyka farmakoterapii – rola lekarza i farmaceuty.”
Globalna konferencja nt. przyszłości farmacji szpitalnej podczas Światowego Kongresu Farmacji w 2008 przyniosła wspólne oświadczenia, które zostały wypracowane na podstawie trwającego 3 lata przeglądu opiniującego charakter i zakres pracy farmaceutów szpitalnych w 98 państwach.
• nadrzędny cel farmacji szpitalnej to optymalizacja efektów terapeutycznych uzyskiwanych przez pacjenta poprzez rozsądne, bezpieczne, skuteczne, właściwe i efektywne kosztowo stosowanie leków
• kierownik apteki to doświadczony farmaceuta odpowiedzialny za koordynację rozsądnego, bezpiecznego, skutecznego, właściwego i kosztowo efektywnego stosowania leków w szpitalu
• członek komitetów farmaceutycznych i terapeutycznych
• odpowiedzialny za przechowywanie, przygotowywanie, wydawanie i dystrybucje leków w tym poddawanych badaniom klinicznym
• źródłem informacji o wszelkich sprawach dotyczących stosowania leków
• integralny uczestnik obchodów lekarskich, wspomagający proces podejmowania decyzji terapeutycznych i doradzający w zakresie spraw związanych z farmacją kliniczną oraz bezpieczeństwem pacjenta
• udziela konsultacji farmaceutycznych z wpisem do historii choroby pacjenta
• przegląda, interpretuje i zatwierdza przepisany lek przed podaniem pacjentowi
• ma dostęp do pełnej historii choroby pacjenta
• zapewnia szkolenie pielęgniarek i lekarzy
• tworzy i koordynuje system raportowania działań niepożądanych leków
• tworzy i koordynuje system raportowania błędów w stosowaniu lekówJak na tym tle wygląda praca farmaceuty szpitalnego w Polsce?
Aktualnie obowiązujące przepisy prawa, mające swoje podstawy w ustawie – Prawo farmaceutyczne daje również farmaceutom szpitalnym w naszym kraju szerokie możliwości działalności zawodowej.
• udzielanie informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych
• udział w racjonalizacji farmakoterapii
• współuczestniczenie w prowadzeniu gospodarki produktami leczniczymi i wyrobami medycznymi w szpitalu
• sporządzanie leków do żywienia pozajelitowego i dojelitowego
• sporządzanie leków recepturowych i aptecznych
• przygotowywanie leków w dawkach dziennych, w tym leków cytostatycznych
• wytwarzanie płynów infuzyjnych
• organizowanie zaopatrzenia szpitala w produkty lecznicze i wyroby medyczne
• wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych
• monitorowanie działań niepożądanych leków
• udział w badaniach klinicznych
• prowadzenie ewidencji próbek do badań klinicznychCo więc stoi na przeszkodzie by model opieki zdrowotnej, polegającej na współpracy lekarzy i farmaceutów przenieść na grunt polski, jeśli istnieją ku temu podstawy merytoryczne i prawne? Odpowiedź: Pokonanie bariery kulturowej i mentalnościowej. Lekarz i farmaceuta to przecież dwa odrębne zawody. Wydziały farmaceutyczne w Polsce powojennej zostały w akademiach medycznych podporządkowane lekarzom. Po kilkudziesięciu latach przestano wiedzieć i rozumieć kim jest farmaceuta i co powinien robić. A farmaceuta to pracownik medyczny z wyższym wykształceniem, specjalista od leków, który powinien stać obok lekarza, aby przy farmakoterapii pacjenta popełniać jak najmniej pomyłek.
Wspólna praca powinna odbywać się z poszanowaniem umiejętności i kompetencji naszych zawodów, które są inne lecz mają wspólny cel – wyleczyć pacjenta skutecznie, w najkrótszym możliwym czasie i w sposób uzasadniony kosztowo.
Wykorzystując na każdym etapie procesu leczenia profesjonalizm wszystkich pracowników medycznych jest się w stanie zapewnić pacjentowi usługę najwyższej jakości.
W czasie kiedy również w ochronie zdrowia konkurencyjność jest ważnym elementem aby przetrwać, podnoszenie jakości świadczonych usług jest sprawą priorytetową.
Okazji do popełniania pomyłek jest bardzo wiele:
• ogromna ilość zarejestrowanych leków
• naciski przedstawicieli firm farmaceutycznych
• brak czasu
• rozrośnięta administracja i wiele innych
Najczęstsze problemy lekowe:
• zbędna farmakoterpia
• zastosowany niewłaściwy lek, dawka lub dawkowanie
• zbyt długi lub zbyt krótki czas leczenia
• nieuwzględnienie wydolności układów eliminujących
• niewłaściwe przechowywanie i sporządzanie leków na oddziale
• interakcje lekowe
• nieprzestrzeganie zaleceń dotyczących przygotowania i podawania leków (np. szybkość wlewu)
Zadajmy więc sobie kilka prostych pytań: Czy „normalny” szpital może funkcjonować bez apteki szpitalnej?
• Kto udzieli lekarzowi obiektywnej informacji o leku?
• Kto będzie sprawował nadzór nad RS, doborem w nim leków bezpiecznych, o udowodnionej skuteczności a nie tylko mocno reklamowanych?
• Kto dopilnuje by pacjent nie otrzymał leków wstrzymanych, wycofanych, przeterminowanych?
• Kto sporządzi lek?
• Kto sprawdzi zarejestrowane wskazania do zastosowania leku?
• Kto będzie monitorował działania niepożądane?
• Kto będzie monitorował zużycie?
• Kto będzie prowadził ewidencję produktów leczniczych , zgłaszał do przetargów , sprawdzał dokumentację?
• Kto weźmie odpowiedzialność materialną za kupione leki ?- czy nikogo nie interesują koszty terapii?
• Kto dopilnuje by leki się nie marnowały?
Mówiąc najprościej każdy pracownik szpitala powinien zajmować się tym do czego upoważnia go jego wykształcenie, uprawnienia i wiedza.
„Bezpieczna farmakoterapia w szpitalu – pracujmy razem”
Autor – mgr Janina Pawłowska
