Niepożądane działania leków
Ne noce as, dum vis prodesse, memento!
Pamiętaj, aby nie zaszkodzić, chcąc pomóc!
Owidiusz
„Niepożądane działania leków” to nowość wydawnicza, która ukazała się staraniem Wydawnictwa Medpharm Polska. Autorką jest Iris Hinneburg, która od wielu lat zajmuje się tematem działań niepożądanych leków, publikując swoje spostrzeżenia w prasie fachowej. Nad redakcją pierwszego wydania polskiego czuwały Anna Wiela-Hojeńska oraz Ewa Jaźwińska-Tarnawska z Katedry i Zakładu Farmakologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu.
We wstępie do wydania polskiego prof. Wiela-Hojeńska przypomina, że powikłania po zażyciu leków dotyczą od 3,7-38% pacjentów i odpowiadają za 0,3%-10% hospitalizacji, a ponadto znajdują się w pierwszej dziesiątce przyczyn zgonów.
Działania niepożądane mogą, ale nie muszą wystąpić podczas stosowania prawie każdego specyfiku. Czy należy się ich obawiać? Z pewnością informacja o możliwych skutkach ubocznych nie powinna być zastraszająca czy zniechęcająca do leczenia. Niemniej bardzo istotne jest, aby szczególnie niebezpieczne działania niepożądane wychwytywać szybko – w tym celu dobrze poinformowany powinien być zarówno pacjent, jak i osoba nadzorująca terapię.
„Bądźmy szczerzy, jak skrupulatnie podchodzą Państwo do kwestii niepożądanych działań w farmakoterapii? Być może unikają Państwo tematu, aby nie odstraszyć pacjenta? W takim razie nie są Państwo odosobnieni, niepożądane działanie leków nadal jest traktowane w praktyce aptecznej po macoszemu”. Tymi słowami przedmowy dr Iris Hinneburg uzasadnia konieczność zmiany nastawienia do problemów lekowych związanych z występowaniem skutków ubocznych. Jak celnie zauważa „jest to dla aptek wielka szansa na stworzenie mocnej pozycji w zakresie doradztwa, aby pacjent nie musiał korzystać z niepewnych źródeł internetowych, lecz mógł zwrócić się do aptekarzy w swojej okolicy po poradę”.
We wprowadzeniu do książki możemy dowiedzieć się, jak powstaje wiedza o niepożądanych działaniach leków oraz z jakich źródeł informacji na ten temat warto korzystać. Miejsce poświęcono także prawidłowej komunikacji z pacjentem. Część książki poświęcona konkretnym działaniom niepożądanym pogrupowana jest według klucza anatomiczno-fizjologicznego – omawia skutki uboczne obejmujące konkretne narządy czy układy. Przeczytamy zatem o możliwych działaniach niepożądanych, jakie mogą objąć jelita, skórę, mięśnie czy serce.
Dzięki uniknięciu konwencji tabelarycznej na rzecz przystępnej narracji, publikację można czytać unikając znużenia czy zniechęcenia, które często towarzyszy lekturze typowo akademickich pozycji. Odbiór książki ułatwia również jej oprawa graficzne – wyraziste, krótkie podrozdziały oraz wydobyte w formie ramek „najważniejsze informacje w skrócie” oraz „wytyczne dotyczące poradnictwa” – krótkie sentencje lub pytania z jakimi należy zwrócić się do pacjenta. Informacje mają charakter kompaktowy – p ołożono nacisk na praktykę, uwypuklając te problemy, z którymi farmaceuta może mieć najczęściej do czynienia.
Wiedza o skutkach ubocznych jest niezbędna w celu prowadzenia interdyscyplinarnej opieki nad pacjentem, w szczególności w czasach narastającej tendencji pacjentów do samoleczenia. W dobie wchodzenia polskiego aptekarstwa coraz głębiej w obszar sprawowania opieki farmaceutycznej publikacja poświęcona tak istotnemu zagadnieniu jak skutki uboczne leków może być dużym wsparciem w trudnym i odpowiedzialnym zadaniu prowadzenia profesjonalnego poradnictwa.
mgr farm. Olga Sierpniowska
Iris Hinneburg „Niepożądane działania leków”, 2019
MedPharm Polska Sp. z o.o.
oprawa miękka, format B5, 168 stron
