10.2015 – Felieton Prezesa NRA – „Czekając na dobrą zmianę.”

   Jesteśmy przygotowani do rozmów, mamy opracowany projekt ustawy o zawodzie farmaceuty i izbach aptekarskich, możemy zaprezentować koncepcję mapy potrzeb farmaceutycznych i konkretne przepisy wprowadzające kryteria demograficzne i geograficzne przy wydawaniu zezwoleń na prowadzenie apteki. Nasze propozycje obejmują nowelizację ustawy o refundacji leków, w tym zmianę przepisów dotyczących sposobu liczenia marży detalicznej. Sytuacja ekonomiczna wielu aptek, grożąca destabilizacją systemu dystrybucji aptecznej, jest dramatyczna i wymaga skoordynowanych działań na różnych poziomach decyzyjnych. Wskażemy zaniechania rządów Donalda Tuska i Ewy Kopacz, a także konsekwencje lekceważenia postulatów wysuwanych przez Naczelną Izbę Aptekarską w imieniu zarówno naszego środowiska, jak i polskich pacjentów.

Przypomnimy o konieczności nowelizacji tzw. ustawy antywywozowej. Warto podkreślić, że poprawki zgłoszone przez samorząd aptekarski podczas prac sejmowej Komisji Zdrowia, odrzucone przez posłów rządzącej koalicji, posłowie Prawa i Sprawiedliwości zgłosili jako wnioski mniejszości. Istota zmiany zaproponowanej przez NIA polegała na tym, by podmiot odpowiedzialny, wytwórca bądź importer produktów leczniczych zapewnił przedsiębiorcy prowadzącemu hurtownię farmaceutyczną stałe dostawy refundowanych produktów leczniczych objętych zakresem posiadanego przez przedsiębiorcę zezwolenia w ilości niezbędnej do zaspokojenia potrzeb pacjentów. Niestety, posłowie Platformy Obywatelskiej, Polskiego Stronnictwa Ludowego i Sojuszu Lewicy Demokratycznej podczas głosowania w Sejmie 9 kwietnia 2015 r. nie poparli wniosków mniejszości. Posłowie tych partii opowiedzieli się przeciw rozwiązaniom umożliwiającym polskim aptekom realizowanie gwarantowanych ustawowo świadczeń zdrowotnych w postaci zaopatrywania pacjentów w leki refundowane. Nowemu ministrowi zdrowia przekażemy protest aptekarzy przeciwko reglamentacji leków i modelowi dystrybucji, który narzuciły firmy farmaceutyczne, limitując dostawy produktów leczniczych do aptek. Protest poparło ponad siedem tysięcy osób. Aptekarze oczekują pilnych działań polskiego rządu i parlamentu, zmierzających do skutecznego rozwiązania problemu braku leków.

Nowemu ministrowi zdrowia będziemy chcieli uświadomić konieczność doprecyzowania regulacji dotyczących łączenia obrotu hurtowego z detalicznym w ramach tego samego podmiotu i jednostek powiązanych. Obecnie przepisy antykoncentracyjne uniemożliwiają utworzenie nowej apteki ogólnodostępnej wnioskodawcy, który kontroluje w sposób bezpośredni lub pośredni więcej niż 1 procent aptek na terenie województwa bądź należy do grupy kapitałowej prowadzącej taką liczbę aptek. W ocenie samorządu aptekarskiego art. 99 ustawy – Prawo farmaceutyczne nie jest idealny, a cel tego przepisu nie jest realizowany. Badaniu powinny podlegać nie tylko relacje kontroli czy zależności pomiędzy podmiotami wskazanymi w tych przepisach, ale również wszelkie powiązania o charakterze finansowym i ekonomicznym. Chcąc osiągnąć cel, jakim jest zapobieganie monopolizacji rynku aptek ogólnodostępnych, trzeba między innymi dążyć do zacieśnienia współpracy miedzy wojewódzkim inspektorem farmaceutycznym a prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, co pozwoli właściwie ocenić poziom koncentracji w danej sprawie.

Katalog spraw do załatwienia jest znacznie obszerniejszy. Konieczna jest między innymi naprawa systemu odpłatności za leki refundowane oraz wprowadzenie mechanizmów pozwalających zrekompensować aptekom szkody ponoszone w związku ze zmianami w wykazach leków refundowanych. Niezbędne jest dostosowanie przepisów o obowiązku pełnienia dyżurów przez apteki do podstawowych zasad państwa prawa. Konieczne jest wyłączenie sklepów ogólnodostępnych z katalogu placówek, które mogą prowadzić obrót detaliczny produktami leczniczymi (projekt konkretnych przepisów przedstawiliśmy w piśmie do prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 października 2015 r.). Trzeba wzmocnić pozycję apteki w systemie ochrony zdrowia i zagwarantować niezależność farmaceuty jako osoby wykonującej zawód zaufania publicznego. Cel ten pozwala osiągnąć zasada „apteka dla aptekarza lub spółki aptekarzy”, która jest najlepszym gwarantem bezpiecznej dystrybucji leków, opartej na rzeczywistych potrzebach pacjentów i wiedzy farmaceutów. Nowemu rządowi przekażemy przetłumaczoną na język polski węgierską ustawę nr CLXXIII z 2010 r. o zmianie niektórych ustaw dotyczących zdrowia i sprawozdanie rządu Węgier na temat realizacji zawartych w tym akcie prawnym regulacji odnoszących się do aptek ogólnodostępnych. Warto czerpać z dobrych rozwiązań i doświadczeń węgierskich farmaceutów.

W lipcu 2015 r. zwróciłem się pisemnie do liderów największych partii deklarujących udział w wyborach parlamentarnych o uwzględnienie w ich programach wyborczych propozycji zgłaszanych od wielu lat przez Naczelną Izbę Aptekarską. 8 października 2015 r. uczestniczyłem w  debacie zorganizowanej przez Prawo i Sprawiedliwość w siedzibie Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego. Rozmawialiśmy o problemach opieki zdrowotnej i zmianach, które należy pilnie wprowadzić w systemie ochrony zdrowia w naszym kraju. Debatę prowadził szef sztabu wyborczego PiS Stanisław Karczewski, wicemarszałek Senatu RP. Warto przytoczyć wypowiedzi tego ważnego polityka partii, która zwyciężyła w wyborach parlamentarnych, zamieszczone w październikowym wydaniu „Farmacji Praktycznej” (artykuł „Polityków recepty na farmację”):

■ „Producenci leków nie mogą zastąpić państwa w prowadzeniu polityki lekowej. Nie wolno dzielić aptek na lepsze i gorsze, które są dyskryminowane przez producentów leków i wybrane przez nie hurtownie. Nie można dłużej tolerować reglamentacji leków i limitowania ich dostaw do aptek. Nowy Sejm niezwłocznie będzie musiał się tą sprawą zająć”.

■ „Przyjęty w ustawie refundacyjnej sposób ustalania marży detalicznej sprawia, że w wielu polskich aptekach wydawanie leków refundowanych przynosi straty”.

■ „Przedstawiona przez samorząd aptekarski koncepcja mapy potrzeb usług farmaceutycznych powinna stać się przedmiotem debaty, która musi poprzedzić przyjęcie konkretnych przepisów określających kryteria demograficzne i geograficzne przy wydawaniu zezwoleń na prowadzenie apteki”.

■ O obrocie pozaaptecznym: „Trzeba ten obrót zdecydowanie ograniczyć, mając na względzie zdrowie Polaków. Polska  zajmuje trzecie miejsce na świecie pod względem spożycia leków przeciwbólowych. Leki silnie działające powinny być dostępne jedynie w aptekach”.

■ „Polskie aptekarstwo potrzebuje reform i nowoczesnych regulacji, które od dziesięcioleci obowiązują w najbardziej rozwiniętych krajach europejskich”.

I jeszcze jeden fragment wspomnianego artykułu: „Wicemarszałek Senatu uważa, że politycy nie mogą czekać z uporządkowaniem sytuacji na rynku farmaceutycznym i powinni ograniczyć dużą liczbę niepożądanych zjawisk. Punktem wyjścia może być zgłaszana przez polskie środowisko aptekarskie koncepcja «apteki dla aptekarza lub spółki aptekarskiej». Jak zauważa Stanisław Karczewski, takie rozwiązania są powszechne w państwach Unii Europejskiej, a ich zgodność z prawem unijnym potwierdził Trybunał Sprawiedliwości UE. Bez zmian na rynku farmaceutycznym kuleć będzie cały system opieki zdrowotnej”.

Powyższe wypowiedzi utwierdzają mnie w przeświadczeniu, że jest realna szansa na dobrą zmianę w polskim aptekarstwie.

   W styczniu 2016 r. w Jachrance koło Warszawy odbędzie się VII Krajowy Zjazd Aptekarzy, który wyłoni nowe władze naszego samorządu. Jeszcze raz apeluję do wszystkich farmaceutów o skorzystanie z czynnego i biernego prawa wyborczego. Koleżanki i Koledzy, weźcie udział w wyborach władz okręgowych izb aptekarskich. Wybierzcie tych, którzy najlepiej będą reprezentowali interesy naszego zawodu. Nie pozwólcie, aby ktokolwiek wami manipulował, zobowiązując do głosowania na osoby niewiarygodne, gotowe realizować przede wszystkim koncepcje wpływowych grup biznesu działających na polskim rynku farmaceutycznym. Udział w wyborach samorządowych to nie tylko wasze prawo, ale i moralny obowiązek. Ważny jest też wybór delegatów na VII Krajowy Zjazd Aptekarzy. Będzie to zjazd decydujący o przyszłości naszego samorządu i polskiego aptekarstwa. Wybierzcie delegatów, którzy faktycznie chcą bronić niezależności zawodu farmaceuty i przeciwstawić się postępującej komercjalizacji.

dr GRZEGORZ KUCHAREWICZ
Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej